{"id":761,"date":"2021-06-15T09:17:49","date_gmt":"2021-06-15T09:17:49","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=761"},"modified":"2021-06-15T09:17:52","modified_gmt":"2021-06-15T09:17:52","slug":"demir-celik-sektorunde-temiz-uretim-yaklasimiyla-kaynak-verimliligi-uygulamalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2021\/06\/15\/demir-celik-sektorunde-temiz-uretim-yaklasimiyla-kaynak-verimliligi-uygulamalari\/","title":{"rendered":"Demir \u00c7elik Sekt\u00f6r\u00fcnde Temiz \u00dcretim Yakla\u015f\u0131m\u0131yla Kaynak Verimlili\u011fi Uygulamalar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-black-color has-cyan-bluish-gray-background-color has-text-color has-background\"><strong><strong>\u00d6zgen K\u00dc\u00c7\u00dcK\u0130L<\/strong><\/strong><br><em>Uzman<br><em>Ye\u015fil B\u00fcy\u00fcme Politikalar\u0131 Birimi<\/em><\/em><br><em><em><a href=\"mailto:ozgen.kucukil@izka.org.tr\">ozgen.kucukil@izka.org.tr<\/a><\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizin lokomotif sekt\u00f6rlerinden biri olan demir \u00e7elik sekt\u00f6r\u00fc, ba\u015fta in\u015faat olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc makine-ekipman imalat\u0131, otomotiv ve motorlu ta\u015f\u0131t sekt\u00f6rleri gibi sanayinin bir\u00e7ok alan\u0131na girdi sa\u011flarken, sanayile\u015fmede di\u011fer sekt\u00f6rlere y\u00f6n verme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Sekt\u00f6r\u00fcn \u00fcretim kapasitesi giderek artmakta ve \u00fclkemiz 2019 y\u0131l\u0131 itibariyle d\u00fcnyada 8. s\u0131rada, Avrupa\u2019daki \u00e7elik \u00fcreticileri aras\u0131nda ise Almanya\u2019dan sonra 2. s\u0131rada yer almaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de bulunan 70 adet demir \u00e7elik \u00fcretim tesisinin 8 tanesi \u0130zmir\u2019de bulunurken, \u00fclkemizdeki en y\u00fcksek kapasiteli 11 \u00fcretim tesisi aras\u0131nda yer alan 2 milyon tonu a\u015fk\u0131n kapasiteleri ile HABA\u015e ve Ege \u00c7elik fabrikalar\u0131 da \u0130zmir\u2019de faaliyet g\u00f6stermektedir. Sekt\u00f6r \u00f6zelinde her ge\u00e7en g\u00fcn yeni yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131 al\u0131nmakta ve ana metal sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ticaret hacminde art\u0131\u015f ya\u015fanmas\u0131 hedeflenmektedir [1].<\/p>\n\n\n\n<p>End\u00fcstriyel demir \u00e7elik \u00fcretim tesislerinin \u00fcretim safhalar\u0131, her bir a\u015faman\u0131n kendi alt \u00fcretim ad\u0131mlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u00e7oklu proseslerden olu\u015fmaktad\u0131r. \u00c7elik \u00fcretiminin birden fazla y\u00f6ntemi olmakla birlikte a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bazik oksijen f\u0131r\u0131n\u0131 (BOF) ve elektrik ark oca\u011f\u0131 (EAO) ile \u00fcretim yap\u0131lmaktad\u0131r. Hammadde olarak demir cevheri veya hurda kullan\u0131lmakta olup \u00fcretim y\u00f6ntemleri hammadde kullan\u0131m\u0131na g\u00f6re belirlenmektedir. Tek tip \u00fcretim y\u00f6nteminin olmamas\u0131 ve \u00fcretimin birden fazla a\u015fama i\u00e7ermesi nedeniyle karma\u015f\u0131k yap\u0131da bir \u00fcretim alan\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Temel \u00fcretim y\u00f6ntemlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 safhalar a\u015fa\u011f\u0131daki \u015femada g\u00f6sterilmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"523\" height=\"254\" src=\"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-763\" srcset=\"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-1.png 523w, https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-1-300x146.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 523px) 100vw, 523px\" \/><figcaption>\u015eekil 1: Demir \u00c7elik Tesisi \u00dcretim \u015eemas\u0131 [7]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu demir \u00e7elik sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin toplam enerji t\u00fcketimi i\u00e7erisindeki pay\u0131 %7,5 iken sanayi t\u00fcketimi i\u00e7erisindeki pay\u0131 %21\u2019dir. Sekt\u00f6r \u00f6zelinde, enerjinin girdi maliyetlerindeki pay\u0131 ise hammaddeden sonra 2. s\u0131rada yer almakta ve % 15-25 civar\u0131nda y\u00fcksek bir orana kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir [2]. Enerjiye ek olarak \u00fcretim esnas\u0131nda \u00e7ok fazla suyun da kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim sonucu \u00e7e\u015fitli kirleticilerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve meydana gelen emisyon oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu s\u00f6ylenebilmektedir. \u00dcretimin her bir a\u015famas\u0131n\u0131n girdi ve \u00e7\u0131kt\u0131 d\u00fczeyinde olu\u015fturdu\u011fu \u00e7evresel etkiye y\u00f6nelik haz\u0131rlanan tablo a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"605\" height=\"546\" src=\"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-764\" srcset=\"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-2.png 605w, https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/image-2-300x271.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><figcaption>Tablo 1: Demir ve \u00e7elik \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin do\u011frudan \u00e7evresel etkileri [4, 5; 3]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tablodan da g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere, \u00fcretimin her a\u015famas\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u00e7evresel etkiler olu\u015fmakta, \u00fcretimin karma\u015f\u0131k yap\u0131da olmas\u0131 ve \u00e7ok a\u015famadan olu\u015fmas\u0131 nedeniyle temiz \u00fcretim yakla\u015f\u0131m\u0131yla tasarruf uygulamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar gerekmektedir. Uygulanabilecek tasarruf y\u00f6ntemlerine kaynak ve at\u0131k t\u00fcrlerine g\u00f6re k\u0131saca de\u011finilmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>Su t\u00fcketimi<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Entegre demir \u00e7elik \u00fcretim tesislerinde kullan\u0131lan su miktar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu so\u011futma ve temizlik ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. %55\u2019lik bir oranla en fazla \u00e7elik \u00fcretimi s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan su, bu a\u015famada ocaklar\u0131n so\u011futulmas\u0131 ve d\u00f6k\u00fcm sonras\u0131 so\u011futma i\u015fleminin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda sarf edilmektedir. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda i\u015flemlerin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ve \u00e7ok miktarda suyun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu sekt\u00f6rde, suyun tasarrufunun sa\u011flanabilmesi i\u00e7in suyun devir daim edilerek kullan\u0131lmas\u0131 ile %98 oran\u0131nda, kapal\u0131 devre sistemlerin kullan\u0131lmas\u0131 ile buharla\u015fma kay\u0131plar\u0131 azalt\u0131larak %40 oran\u0131nda su tasarrufu yap\u0131labilmektedir [4; 3].<\/p>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131zca proses baz\u0131nda su t\u00fcketiminin izlenmesi ve kontrol\u00fc y\u00f6ntemiyle proses suyu t\u00fcketiminde %3-5, at\u0131k su miktarlar\u0131nda %3-6, enerji t\u00fcketiminde %3-6, kimyasal t\u00fcketiminde %2-5, at\u0131k gaz emisyonlar\u0131nda %3-6 ve kat\u0131 at\u0131k miktarlar\u0131nda %5-10 oran\u0131nda tasarruf sa\u011flanabilmektedir [10; 9].<\/p>\n\n\n\n<p>2. Enerji t\u00fcketimi<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcretim s\u0131ras\u0131nda enerji t\u00fcketiminde tasarruf edilebilmesi i\u00e7in dikkat edilmesi gereken \u00f6ncelikler a\u015fa\u011f\u0131da belirtilmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Tesis i\u00e7erisinde etkin bir enerji y\u00f6netim sisteminin olu\u015fturulmas\u0131 ve enerji t\u00fcketimlerinin takibinin yap\u0131lmas\u0131,<\/li><li>So\u011futma amac\u0131yla kullan\u0131lan suyun miktar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in kuru so\u011futma sistemlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6ylece enerjiden de tasarruf sa\u011flanmas\u0131,<\/li><li>Her bir prosesin enerji t\u00fcketimini kontrol etmek i\u00e7in raporlama ve analiz ara\u00e7lar\u0131n\u0131n (Pinch Analizi, PUK\u00d6 d\u00f6ng\u00fcs\u00fc vb.) kullan\u0131lmas\u0131,<\/li><li>Br\u00fcl\u00f6r ve tav f\u0131r\u0131nlar\u0131nda yanma verimliliklerinin ve emisyonlar\u0131n kontrol edilmesi,<\/li><li>Yak\u0131t-hava oran\u0131n\u0131n takibinin sa\u011flanmas\u0131 ve optimizasyonu,<\/li><li>Tesisteki \u00f6nemli enerji ak\u0131\u015flar\u0131 ve yanma prosesleri i\u00e7in \u00e7evrimi\u00e7i izleme &#8211; kontrol sistemlerinin kullan\u0131lmas\u0131,<\/li><li>Proses kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanabilmesi i\u00e7in otomasyon sistemlerinin uygulanmas\u0131,<\/li><li>Reaktif g\u00fcc\u00fcn boyutunu azaltmak amac\u0131yla alternatif ak\u0131m (AC) devresinde kapasit\u00f6rlerin kurulmas\u0131,<\/li><li>Hurda i\u00e7eri\u011finin sat\u0131n alma a\u015famas\u0131ndan itibaren takip edilerek hurdalar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve istenen \u00e7elik kalitesine g\u00f6re kullan\u0131lmas\u0131 [2].<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u00dcretim esnas\u0131nda enerji verimlili\u011finin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in ilk olarak \u00fcretimde kullan\u0131lan t\u00fcm makine ve ekipmanlar\u0131n \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. B\u00f6ylelikle \u0131s\u0131 kay\u0131plar\u0131 minimuma indirilecek ve d\u00fc\u015f\u00fck b\u00fct\u00e7eyle y\u00fcksek tutarlarda tasarruf sa\u011flanabilecektir. Bir di\u011fer dikkat edilmesi gereken unsur ise elektrik enerjisinden yararlan\u0131lan tesislerde kojenerasyon sistemlerinin kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu sayede hem y\u00fcksek oranda tasarruf sa\u011flanacak hem de so\u011futma ama\u00e7l\u0131 enerji t\u00fcketiminde kojenerasyon sisteminde olu\u015fan at\u0131k \u0131s\u0131dan faydalan\u0131labilecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcretim a\u015famalar\u0131ndan olan ergitme, ala\u015f\u0131mlama, tavlama ve kokla\u015ft\u0131rma i\u015flemlerinin y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi nedeniyle bu s\u0131cakl\u0131klar\u0131n elde edilebilmesi i\u00e7in kullan\u0131lan enerji miktar\u0131 epey fazlad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te enerji elde edebilmek i\u00e7in kok f\u0131r\u0131n gaz\u0131, y\u00fcksek f\u0131r\u0131n gaz\u0131, do\u011fal gaz ve k\u00f6m\u00fcr gibi \u00e7e\u015fitli yak\u0131tlar kullan\u0131lmaktad\u0131r [3]. Yak\u0131t t\u00fcketiminde yak\u0131t-hava oran\u0131n\u0131n kontrol edilmesi ve optimizasyonunun sa\u011flanmas\u0131 ile kazan veriminde %2-6 oran\u0131nda enerji verimlili\u011fi sa\u011flanabilmekte, oksijen t\u00fcketimi kontrol alt\u0131na al\u0131narak karbonmonoksit olu\u015fumu da engellenebilmektedir [11, 12; 3].<\/p>\n\n\n\n<p>Enerji verimlili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontrol edilmesi gereken bir di\u011fer unsur ise \u00fcretimde kullan\u0131lan motor g\u00fc\u00e7lerinin \u00fcretim y\u00fck\u00fcyle paralel olarak se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Daha d\u00fc\u015f\u00fck kapasitede \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan motorlar\u0131n enerji t\u00fcketimini artt\u0131rmalar\u0131 nedeniyle y\u00fcksek verimlilik sa\u011flayan motorlar\u0131n tercih edilmesi gerekmekte ve bu sayede enerji t\u00fcketiminde %1-3 oran\u0131nda tasarruf sa\u011flanabilmektedir [6; 3].<\/p>\n\n\n\n<p>3. At\u0131k su olu\u015fumu<\/p>\n\n\n\n<p>Demir \u00e7elik \u00fcretimi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan at\u0131k suyun i\u00e7erisinde \u00e7ok fazla kimyasal ve fiziksel at\u0131k olmas\u0131 nedeniyle, at\u0131k su kullan\u0131lmadan \u00f6nce mutlaka ar\u0131tma i\u015fleminden ge\u00e7irilmesi gerekmektedir. Ar\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra sisteme sokularak tekrar kullan\u0131lan her litre at\u0131k su, \u00fcretimde kullan\u0131lan su miktar\u0131n\u0131 da ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Demir \u00e7elik tesislerinin karma\u015f\u0131k \u00fcretim a\u015famalar\u0131ndan olu\u015fmas\u0131 nedeniyle her a\u015fama sonras\u0131 \u00e7\u0131kan at\u0131\u011f\u0131n karakteri de farkl\u0131 olmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00fcretim tesisi i\u00e7erisinde at\u0131k suyun tekrar kullan\u0131labilmesine y\u00f6nelik olarak ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken, her prosesten \u00e7\u0131kan at\u0131k suyun kirlilik y\u00fcklerinin teker teker incelenmesi ve ar\u0131tma y\u00f6nteminin belirlenmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kok f\u0131r\u0131n\u0131ndan \u00e7\u0131kan suyun i\u00e7erisinde katran bulunmas\u0131 ve katran\u0131n tehlikeli bir madde olmas\u0131 nedeniyle, birden fazla a\u015famadan olu\u015fan ar\u0131tma y\u00f6ntemleri ile sudan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. B\u00f6ylece buradan elde edilen su, sistemde kullan\u0131lmak \u00fczere geri g\u00f6nderilirken di\u011fer yandan elde edilen katran \u00e7amuru da kok f\u0131r\u0131n\u0131nda tekrar kullan\u0131labilmektedir [4; 3].<\/p>\n\n\n\n<p>4. Emisyonlar<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcretim s\u00fcrecindeki temel emisyon kaynaklar\u0131ndan birisi hammadde, yard\u0131mc\u0131 madde, katk\u0131 maddeleri ve \u00fcr\u00fcnlerin a\u00e7\u0131kta depolanmas\u0131 ve ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u015flemleridir. Bu maddelerin a\u00e7\u0131k alanlarda depolanmas\u0131 halinde r\u00fczg\u00e2r etkisiyle tozuma olu\u015fmakta ve bu olu\u015fan tozlar tesis \u00e7evresini olumsuz y\u00f6nde etkileyebilmektedir. Bu etki, malzemelerin y\u00fckleme-bo\u015faltma ve ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda daha da artmaktad\u0131r. Tozuman\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in malzemelerin kapal\u0131 alanlarda depolanmas\u0131 ve toz tutma sistemlerinin kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ta\u015f\u0131ma esnas\u0131nda olu\u015facak toz emisyonlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131ma ama\u00e7l\u0131 konvey\u00f6r bantlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, yollar\u0131n sulanmas\u0131 ve temizli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 \u00f6nemlidir [7].<\/p>\n\n\n\n<p>Demir \u00e7elik \u00fcretimi a\u015famalar\u0131ndan olan kok \u00fcretimi a\u015famas\u0131, toz ve gaz emisyonunun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u015famalardan biridir. \u00dcretimin bu a\u015famas\u0131nda toz, toplam organik karbon (TOK), benzen-toluen-ksilen (BTEX), u\u00e7ucu organik bile\u015fikler (UOB), hidrojen s\u00fclf\u00fcr (H2S), SO2, amonyak (NH3), karbonmonoksit (CO), PAH (polisiklik aromatik hidrokarbon) ve c\u0131va gibi a\u011f\u0131r metaller sal\u0131nmaktad\u0131r [4; 3]. Daha \u00e7ok bacalardan havaya kar\u0131\u015fan bu maddeler, toz toplama ve f\u0131r\u0131n \u0131s\u0131tma sistemlerinden borular vas\u0131tas\u0131yla toplanan at\u0131k gaz i\u00e7erisinde bulunmaktad\u0131r. Bu emisyonlar\u0131n torba filtre, elektrostatik filtre vb. gibi filtrasyon sistemleri kullan\u0131larak azalt\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. F\u0131r\u0131n kap\u0131lar\u0131, valfler, \u015farj delikleri gibi alanlardan ve kok k\u00f6m\u00fcr\u00fc eleme a\u015famas\u0131nda da fazla miktarda emisyon olu\u015fmaktad\u0131r. Bu alanlar i\u00e7in de \u0131slak y\u0131kama kuleleri kullan\u0131labilmektedir [7].<\/p>\n\n\n\n<p>Sinter \u00fcretim s\u00fcrecinde ise t\u00fcm \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan emisyonun %50\u2019sine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen toz emisyonlar\u0131 olu\u015fmakta ve uygun toz tutma sistemleriyle kontrol alt\u0131na al\u0131nabilmektedir. Bununla beraber kur\u015fun, c\u0131va, \u00e7inko gibi a\u011f\u0131r metal, demir bile\u015fikleri, kur\u015fun bile\u015fikleri gibi partik\u00fcller, alkali klor\u00fcrler, k\u00fck\u00fcrt oksitleri, azot oksitleri, HCl (hidroklorik asit), HF (hidrojen flor\u00fcr), hidrokarbonlar, karbonmonoksit ile PAH, PCB (poliklorlu bifeniller) ve PCDD\/F (Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve poliklorlu dibenzofuranlar) gibi bile\u015fiklerin de emisyonu yap\u0131lmaktad\u0131r [4; 3]. Bu toz emisyonlar\u0131n\u0131n azalt\u0131labilmesi i\u00e7in uygun y\u00f6ntemler ve toz tutma sistemleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r [7].<\/p>\n\n\n\n<p>5. At\u0131k olu\u015fumu<\/p>\n\n\n\n<p>Sekt\u00f6rde \u00fcretim sonras\u0131nda y\u00fcksek f\u0131r\u0131n (YF) c\u00fcrufu, \u00e7elik c\u00fcrufu, toz, k\u00f6m\u00fcr k\u00fcl\u00fc gibi kat\u0131 at\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu at\u0131klardan en \u00e7ok y\u00fcksek f\u0131r\u0131n c\u00fcrufu in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde yol yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan hammaddeler aras\u0131na d\u00e2hil edilerek kullan\u0131labilmektedir. Bir k\u0131s\u0131m c\u00fcruf ise tekrar \u00e7elik f\u0131r\u0131n\u0131 i\u00e7inde veya sinter tesisinde de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gaz, toz ve \u00e7amur olarak olu\u015fan at\u0131klar\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131n yeniden tesis i\u00e7erisinde kullan\u0131labilmesi, at\u0131k de\u011ferlendirmesine g\u00fczel bir \u00f6rnek olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kok f\u0131r\u0131n\u0131 gaz\u0131 %55 oran\u0131nda hidrojen i\u00e7ermekte ve buradan elde edilen hidrojen gaz\u0131 tesis i\u00e7erisinde ihtiya\u00e7 duyulan enerjinin %40\u2019\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u00f6l\u00e7\u00fcde yeniden kullan\u0131labilmektedir [8].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>[1] Demir \u00c7elik Sekt\u00f6r Raporu 2020, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131.<\/li><li>[2] Sakarya O., Cengiz U., (2019). T\u00fcrkiye Demir &amp; \u00c7elik \u0130\u015fletmelerinin Enerji Tasarrufu Potansiyeli, Bilecik Demir \u00c7elik San. Tic. A.\u015e, T\u00fcrkiye.<\/li><li>[3] Ana Demir ve \u00c7elik \u00dcr\u00fcnleri ile Ferro Ala\u015f\u0131mlar\u0131n \u0130malat\u0131, Kaynak Verimlili\u011fi Rehberi, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2019.<\/li><li>[4] JRC, \u00ab<a href=\"http:\/\/eippcb.jrc.ec.europa.eu\/reference\/BREF\/IS_Adopted_03_2012.pdf\">Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC) Reference Document Best Available Techiques (BAT) for Iron and Steel Production<\/a>\u00bb 2013.<\/li><li>[5] JRC, \u00ab<a href=\"http:\/\/eippcb.jrc. ec.europa.eu\/reference\/BREF\/fmp_bref_1201.pdf\">Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC), Reference Document on Best Available Techniques (BAT) for Ferrous Metals Processing Industry<\/a>\u00bb 2001.<\/li><li>[6] F. Din\u00e7er, 2010. <a href=\"http:\/\/www.3eelectrotech.com.tr\/arsiv\/yazi\/asenkron-motorlarda-enerji-verimlilidi-calymalary-ve-pratik-yaklaymlar\">Asenkron Motorlar Enerji Verimlili\u011fi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve Pratik Yakla\u015f\u0131mlar<\/a> <\/li><li>[7] Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirlili\u011finin Belirlenmesi ve Azalt\u0131lmas\u0131na Y\u00f6nelik Uygulaman\u0131n Kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n Sa\u011flanmas\u0131 Projesi, 2019. Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi ve T.C. \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131.<\/li><li>[8] \u00d6cal Y., (2014). Demir \u00c7elik Sekt\u00f6r\u00fcnde At\u0131k Y\u00f6netimi, Uzmanl\u0131k Tezi, T.C. Kalk\u0131nma Bakanl\u0131\u011f\u0131.<\/li><li>[9] Sanayide Temiz \u00dcretim Olanaklar\u0131n\u0131n ve Uygulanabilirli\u011finin Belirlenmesi Projesi, 2016. \u00c7evre Ve Temiz \u00dcretim Enstit\u00fcs\u00fc, T\u00dcB\u0130TAK.<\/li><li>[10] \u00d6zt\u00fcrk, E. (2014). Tekstil Sekt\u00f6r\u00fcnde Entegre Kirlilik \u00d6nleme ve Kontrol\u00fc ve Temiz \u00dcretim Uygulamalar\u0131. Fen Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc, \u00c7evre M\u00fchendisli\u011fi Anabilim Dal\u0131, 518. Isparta: S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi.<\/li><li>[11] JRC, \u00ab<a href=\"https:\/\/eippcb.jrc.ec.europa.eu\/reference\/BREF\/NFM\/JRC107041_NFM_bref2017.pdf\">Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC), Reference Document on Best Available Techniques (BAT) for the Non-Ferrous Metals Industries<\/a>\u00bb 2017. <\/li><li>[12] A. Bilgin, \u00abKazanlarda Enerji Verimlili\u011fi\u00bb cilt 95, pp. 13-18, 2006.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dclkemizin lokomotif sekt\u00f6rlerinden biri olan demir \u00e7elik sekt\u00f6r\u00fc, ba\u015fta in\u015faat olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc makine-ekipman imalat\u0131, otomotiv ve motorlu ta\u015f\u0131t sekt\u00f6rleri gibi sanayinin bir\u00e7ok alan\u0131na girdi sa\u011flarken, sanayile\u015fmede di\u011fer sekt\u00f6rlere y\u00f6n verme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Demir \u00e7elik \u00fcretiminin kirletici bir sekt\u00f6r olmas\u0131 nedeniyle \u00fcretimin her a\u015famas\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u00e7evresel etkiler olu\u015fmakta, \u00fcretimin karma\u015f\u0131k yap\u0131da olmas\u0131 ve \u00e7ok a\u015famadan olu\u015fmas\u0131 nedeniyle temiz \u00fcretim yakla\u015f\u0131m\u0131yla tasarruf uygulamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar gerekmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":765,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[237,88,172,4],"class_list":["post-761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yesil-buyume","tag-demir-celik-sektoru","tag-kaynak-verimliligi","tag-uretimde-verimlilik","tag-yesil-buyume"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":766,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761\/revisions\/766"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}