{"id":647,"date":"2021-03-24T11:47:15","date_gmt":"2021-03-24T11:47:15","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=647"},"modified":"2021-03-24T12:01:18","modified_gmt":"2021-03-24T12:01:18","slug":"kompozit-malzemeler-sektoru-ve-turkiyenin-durumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2021\/03\/24\/kompozit-malzemeler-sektoru-ve-turkiyenin-durumu\/","title":{"rendered":"Kompozit Malzemeler Sekt\u00f6r\u00fc ve T\u00fcrkiye’nin Durumu"},"content":{"rendered":"\n

\u0130pek KOCAO\u011eLU<\/strong><\/strong>
Uzman
Yenilik ve Giri\u015fimcilik Politikalar\u0131 Birimi<\/em><\/em>
ipek.kocaoglu@izka.org.tr<\/em><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz malzeme d\u00fcnyas\u0131nda kompozitler sunduklar\u0131 yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bir etki yaratm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck hayatta ula\u015f\u0131mda kullan\u0131lan ara\u00e7lardan, kentsel alt ve \u00fcst yap\u0131lara kadar pek \u00e7ok alanda kullan\u0131larak dayan\u0131kl\u0131, esnek ve hafif tasar\u0131mlara imkan sa\u011flayan kompozit malzemeler; havac\u0131l\u0131k, mimari, otomotiv, enerji, savunma, altyap\u0131, denizcilik, spor ve e\u011flence dahil olmak \u00fczere onlarca sekt\u00f6re girdi sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte istikrarl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir b\u00fcy\u00fcme sergileyen kompozit sekt\u00f6r\u00fcnde T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut durumu olduk\u00e7a umut vericidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle kompozit sekt\u00f6r\u00fc, y\u00fcksek katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcn \u00fcretimi ve ihracat\u0131nda \u00fclkemiz i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kompozit Malzeme Nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kompozitler; iki farkl\u0131 malzemenin makro seviyede (birbiri i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcnmeyecek \u015fekilde) birle\u015ftirilmesiyle elde edilir.  B\u00f6ylece kendisini olu\u015fturan malzemelerin tek ba\u015f\u0131na sahip olamad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zelliklere sahip olan kompozitler; \u00e7elik, al\u00fcminyum veya ah\u015fap gibi geleneksel malzemelere g\u00f6re \u00fcst\u00fcn fiziksel \u00f6zellikler ve tasar\u0131m esnekli\u011fi sunmaktad\u0131r. En tipik \u00f6rne\u011fi, polyester esasl\u0131 re\u00e7inelerin cam elyaf ile takviyesiyle \u00fcretilen “fiberglas” malzemelerdir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 1: Kompozit malzeme yap\u0131s\u0131 (Kaynak: www.kompozitkimya.com.tr)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yap\u0131sal olarak kompozitler, matris ve takviye olmak \u00fczere iki temel bile\u015fenden olu\u015fur. Matris malzeme olarak polimerler, takviye malzeme olarak en \u00e7ok karbon ve cam elyaflar (fiber) kullan\u0131l\u0131r. Kompozitler dayan\u0131mlar\u0131n\u0131 takviye malzemelerden al\u0131rken, matris malzemeler esneklik kazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kompozitlerin Tarih\u00e7esi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eskiden beri insanlar k\u0131r\u0131lgan malzemelerin i\u00e7erisine hayvansal veya bitkisel kaynakl\u0131 lifler ekleyerek bunlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bilinen en eski kompozit malzeme \u00f6rne\u011fi kerpi\u00e7 iken ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne en \u00e7ok kullan\u0131lan kompozitlerden biri de betondur.<\/p>\n\n\n\n

Modern kompozitlerin ba\u015flang\u0131c\u0131 ise 1930\u2019lu y\u0131llarda fiberglas\u0131n (cam elyaf\u0131) ke\u015ffine dayanmaktad\u0131r. II.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde u\u00e7aklar ve gemilerde kullan\u0131lan fiberglas,  sonras\u0131nda yerini ticari uygulamalara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kompozit sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn itici g\u00fcc\u00fc say\u0131lan otomotiv end\u00fcstrisinde ise 1953 y\u0131l\u0131nda g\u00f6vde ve i\u00e7 tak\u0131mlar\u0131nda kompozit malzemeler kullan\u0131larak \u00fcretilen ilk araba olan Chevrolet Corvette \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. So\u011fuk sava\u015f y\u0131llar\u0131nda ba\u015flayan uzay yar\u0131\u015f\u0131 da kompozitlerin geli\u015fimini h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece 1960\u2019lardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kompozit malzemeler \u00f6zellikle otomotiv, havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6rlerinin vazge\u00e7ilmezi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yayg\u0131n Kullan\u0131m Alanlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Sekt\u00f6r\u00fc<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kompozitler, \u00fcst\u00fcn mekanik \u00f6zellik ve hafif yap\u0131lar\u0131yla u\u00e7aklar\u0131n i\u00e7 mekan aksamlar\u0131 yap\u0131sal par\u00e7alar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. 1970\u2019lerin ortas\u0131nda \u00fcretilen Concorde u\u00e7aklar\u0131nda %8 oran\u0131nda kompozit malzeme kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz u\u00e7aklar\u0131ndan Boeing 787 ve Airbus A350 modellerinin %50\u2019si kompozit malzemelerden \u00fcretilmi\u015ftir. Uzay ara\u00e7lar\u0131nda ve roketlerde kompozit malzemelerin kullan\u0131lmas\u0131 ile u\u00e7u\u015f menzilleri \u00f6nemli oranda uzam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, helikopterler ve insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131nda da kompozit malzemeler yo\u011fun olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 2: U\u00e7aklarda kullan\u0131lan malzemeler (Kaynak: www.boeing.com)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Otomotiv Sekt\u00f6r\u00fc<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 3: Tamamen elektrikli BMW i3 model otomobilin t\u00fcm g\u00f6vdesi karbon fiberden \u00fcretilmi\u015ftir. (Kaynak: www.bmw.com.tr)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan yak\u0131t maliyetleri ve \u00e7evresel d\u00fczenlemeler nedeniyle ara\u00e7lar\u0131n karbon sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmak otomotiv sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6nceli\u011fi haline gelmi\u015ftir. Bunun i\u00e7in en basit \u00e7\u00f6z\u00fcm, daha hafif ara\u00e7lar \u00fcretmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir otomobilin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki %10\u2019luk d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, % 5-7 oran\u0131nda yak\u0131t tasarrufu sa\u011flayabilmektedir. Ara\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hafifletmek, maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve yak\u0131t tasarrufu i\u00e7in otomotiv \u00fcreticileri kompozit malzeme kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelmektedir. Uzun zamand\u0131r Formula 1 yar\u0131\u015f arabalar\u0131 ile \u00fcst segment ara\u00e7larda kompozit malzemeler tercih edilmekle birlikte giderek orta segment modellerde de kompozitlere y\u00f6nelim s\u00f6z konusudur. Benzer \u015fekilde otob\u00fcs, kamyon, t\u0131r gibi a\u011f\u0131r ara\u00e7lar\u0131n da bir\u00e7ok par\u00e7as\u0131 kompozit malzemelerden imal edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Denizcilik Sekt\u00f6r\u00fc<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kompozit malzemeler feribot, yat ve teknelerden kanolara, denizalt\u0131lardan su ve r\u00fczgar s\u00f6rf\u00fcne kadar olduk\u00e7a geni\u015f bir yelpazede kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kompozitler; hafiflik, su ge\u00e7irmezlik, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, kolay bak\u0131m ve onar\u0131m avantajlar\u0131 nedeniyle ah\u015fap ve \u00e7elik malzemeler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlam\u0131\u015f, tekne ve yat imalat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezi olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Savunma Sanayi<\/em><\/p>\n\n\n\n

Patlama ve balistik korumal\u0131 mi\u011fferler, kabinler, duvarlar; \u00e7elik yelek; z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7 gibi savunma sanayinin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcnde kompozit malzeme kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, milli tank Altay\u2019\u0131n Roketsan taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen z\u0131rh\u0131nda kompozit ana malzeme olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 4: Milli Tank Altay (Kaynak: www.savunmasanayi.org)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u0130n\u015faat Sekt\u00f6r\u00fc<\/em><\/p>\n\n\n\n

Hem yap\u0131sal hem de estetik ama\u00e7l\u0131 bir\u00e7ok in\u015faat uygulamas\u0131nda kompozit malzemeler tercih edilmektedir. \u00c7at\u0131 ve cephe ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemleri, bina kaplama panelleri; k\u00fcvet, lavabo gibi vitrifiye \u00fcr\u00fcnler; y\u00fczme havuzlar\u0131; so\u011fuk hava depolar\u0131; b\u00fcfeler; otob\u00fcs duraklar\u0131; k\u00f6pr\u00fcler, sokak lambalar\u0131 gibi \u00e7ok say\u0131da yap\u0131 unsuru kompozit malzemelerden \u00fcretilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Rayl\u0131 Sistemler<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yer\u00fcst\u00fc ve yeralt\u0131 rayl\u0131 sistemlerde kullan\u0131lan tren ve vagonlar\u0131n kaporta, tavan ve i\u00e7 tasar\u0131m\u0131nda kompozit malzemeler geni\u015f bir uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r. B\u00f6ylece hafifleyen trenlerde hem daha y\u00fcksek h\u0131zlara ula\u015f\u0131labilmekte hem de enerji verimlili\u011fi sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

R\u00fczgar Enerjisi<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 5: GE Haliade-X a\u00e7\u0131k deniz r\u00fczgar t\u00fcrbini (Kaynak: www.ge.com)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kompozitler, r\u00fczgar t\u00fcrbinleri, kuleler ve \u015fanz\u0131man kapaklar\u0131 i\u00e7in rotor kanatlar\u0131 yap\u0131m\u0131nda tercih edilmektedir. R\u00fczgar enerjisinde kompozit t\u00fcketimi, 1998’den bu yana yakla\u015f\u0131k 20 kat art\u0131\u015fla, kompozit end\u00fcstrisinde en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen segment olmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u00e7\u0131k deniz r\u00fczgar t\u00fcrbini, GE Yenilenebilir Enerji \u015eirketi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Haliade-X, 260 metre y\u00fcksekli\u011fi, 107 metre uzunlu\u011funda kanatlar\u0131 ve 220 metre rotor \u00e7ap\u0131yla denizin ortas\u0131nda bir g\u00f6kdelen gibidir.<\/p>\n\n\n\n

Spor ve E\u011flence<\/em><\/p>\n\n\n\n

Hafif olmas\u0131 nedeniyle hareket kabiliyetini art\u0131ran, darbe dayan\u0131m\u0131 y\u00fcksek kompozit malzemeler tenis raketleri, golf ve hokey sopalar\u0131, kayak tak\u0131mlar\u0131, bal\u0131k\u00e7\u0131 oltalar\u0131, s\u00f6rf tahtalar\u0131, paletler, kanolar ve bisiklet g\u00f6vdeleri gibi spor ekipmanlar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca rekreasyon ama\u00e7l\u0131 su parklar\u0131, havuz sistemleri ve \u00e7ocuk oyun parklar\u0131n\u0131n imalat\u0131nda kompozit malzemeler tercih edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyada Mevcut Durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel kompozit pazar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 2019 y\u0131l\u0131 itibariyle 88,4 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu k\u00fcresel ekonomik krize ba\u011fl\u0131 olarak kompozit pazar\u0131n\u0131n 2020’de 74 milyar dolara gerilemesine kar\u015f\u0131n tedarik zincirlerindeki toparlanma ile talebin yeniden canlanarak 2025 y\u0131l\u0131na 112,8 milyar dolara ula\u015faca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. H\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen kompozit pazar\u0131nda otomotiv ve ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6nc\u00fc olmas\u0131 ve pazar pay\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131ma bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise Asya-Pasifik \u00fclkelerinin kompozit pazar\u0131nda 2010 y\u0131l\u0131ndan bu yana artan pay\u0131n\u0131n ABD ve Avrupa \u00fclkelerinin \u00f6n\u00fcn ge\u00e7erek 2021 y\u0131l\u0131nda % 52\u2019ye \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Asya-Pasifik b\u00f6lgesinin en b\u00fcy\u00fck pazar pay\u0131na sahip olmas\u0131nda \u00c7in ve Hindistan\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fcyen ekonomileri; \u00c7in ve Japonya\u2019n\u0131n kompozitte d\u00fcnya lideri \u015firketleri;  Singapur, Filipinler, Endonezya, Malezya ve Vietnam’\u0131n b\u00f6lgedeki ana gemi in\u015fa merkezleri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi unsurlar etkili olmu\u015ftur. (Markets & Markets Research, 2020)<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de Mevcut Durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de kompozitlerin ba\u015flang\u0131c\u0131 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00fclkemizde seri \u00fcretimi yap\u0131lm\u0131\u015f ilk yerli otomobil olan ve kaportas\u0131 fiberglastan imal edilmi\u015f \u201cAnadol\u201d marka otomobil kabul edilebilir. Yine bu y\u0131llarda su deposu ve k\u00fcvet gibi \u00fcr\u00fcnlerin imalat\u0131nda, basit \u00fcretim teknikleriyle ba\u015flayan kompozit malzeme \u00fcretimi ilerleyen y\u0131llarda daha h\u0131zl\u0131 ve kaliteli \u00fcretim proseslerine evrilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye\u2019de kompozit sanayicileri art\u0131k insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00fcretebilir hale gelmi\u015ftir.  <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye kompozit sekt\u00f6r\u00fc orta ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli 180 \u015firket, k\u0131smen kompozit i\u015fi yapan 700-800 \u015firket, yakla\u015f\u0131k 8200 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ile katma de\u011feri y\u00fcksek \u00fcr\u00fcnler \u00fcreten bir sekt\u00f6r konumundad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye kompozit malzeme pazar\u0131 1,5 milyar Avro ve 280.000 tonluk bir hacme ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sekt\u00f6r T\u00fcrkiye\u2019de, Avrupa ve D\u00fcnya b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n \u00fczerinde, yakla\u015f\u0131k %8-12 aral\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcmektedir. (11. Kalk\u0131nma Plan\u0131 Kimya Sanayii \u00c7al\u0131\u015fma Grubu Raporu, 2018)<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde sekt\u00f6rlerin kompozit malzeme kullan\u0131m oranlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en \u00e7ok boru-altyap\u0131 (%36), ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k-otomotiv (%24) ve yap\u0131-in\u015faat (%21) sekt\u00f6rlerinde kompozit malzeme kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye ve yak\u0131n co\u011frafyadaki talebin etkisi ile %36\u2019lara varan cam takviyeli plastik (CTP) boru \u00fcretimi, \u00fclkemiz kompozit sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn itici g\u00fcc\u00fc olmaya \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde de devam edecektir. Kentle\u015fme ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, kanalizasyon, su temini, at\u0131ksu art\u0131ma ve sulama sistemleri gibi yeni altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 gelecekte CTP boru talebini art\u0131racakt\u0131r. Benzer \u015fekilde, T\u00fcrk firmalar\u0131n kom\u015fu \u00fclkelerdeki in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde etkin konumu sayesinde yap\u0131-in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde kullan\u0131lan kompozit malzemelere talebin de artmas\u0131 beklenmektedir. Ayr\u0131ca r\u00fczgar enerjisi yenilenebilir enerji kaynak alanlar\u0131 (YEKA-RES) ihaleleri, savunma sanayinde yerlile\u015ftirme ve milli teknoloji hamleleri gibi devlet destekli pazar yaratma \u00e7abalar\u0131 da devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 1: Sekt\u00f6rlerin kompozit malzeme kullan\u0131m oranlar\u0131 (%)<\/p>\n\n\n\n

Sekt\u00f6rler<\/td>D\u00fcnya<\/td>Avrupa<\/td>T\u00fcrkiye<\/td><\/tr>
Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k-otomotiv<\/td>28<\/td>30<\/td>24<\/td><\/tr>
Yap\u0131-in\u015faat<\/td>19<\/td>20<\/td>21<\/td><\/tr>
Elektrik-elektronik<\/td>16<\/td>14<\/td>5<\/td><\/tr>
CTP Boru-altyap\u0131<\/td>15<\/td>13,5<\/td>36<\/td><\/tr>
T\u00fcketici mallar\u0131<\/td>8<\/td>3<\/td>3<\/td><\/tr>
R\u00fczgar enerjisi<\/td>7<\/td>12<\/td>7<\/td><\/tr>
Denizcilik<\/td>3<\/td>5<\/td>2<\/td><\/tr>
Savunma ve havac\u0131l\u0131k<\/td>0,5<\/td>0,5<\/td>–<\/td><\/tr>
Di\u011fer<\/td>3,5<\/td>2<\/td>2<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Kaynak: 11. Kalk\u0131nma Plan\u0131 Kimya Sanayii \u00c7al\u0131\u015fma Grubu Raporu, 2018<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kompozit end\u00fcstrisinde takviye malzeme olarak en yayg\u0131n kullan\u0131lan cam elyaf\u0131 % 87 ve karbon elyaf\u0131 % 11 oran\u0131nda \u00fclkemizde \u00fcretilmektedir. Re\u00e7inelerden ise doymam\u0131\u015f polyester re\u00e7inesi ve vinil ester re\u00e7ine \u00fclkemizde \u00fcretilirken, epoksi re\u00e7ineler ile termoplastik re\u00e7ineler ithal edilmektedir. Kompozit \u00fcreticilerinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu kimyasal hammaddelerin tamam\u0131n\u0131n ithal edilmesine kar\u015f\u0131n \u00fclkemizde \u00fcretilen takviye malzemeleri ve re\u00e7ineler, teknik tekstiller ve bitmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ihracat\u0131 ile d\u0131\u015f ticarette bir denge g\u00f6zlenmektedir. Rakamsal olarak ifade etmek gerekirse, \u00fclkemizde kompozit sekt\u00f6r\u00fc 2017 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 270 milyon avroluk ihracat ve ithalat ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 2. Kompozit sekt\u00f6r\u00fc ihracat \u2013 ithalat kalemleri (Milyon \u20ac)<\/p>\n\n\n\n

\u00dcr\u00fcnler<\/td>\u0130thalat<\/td>\u0130hracat<\/td><\/tr>
Polyester re\u00e7ine<\/td>15<\/td>50<\/td><\/tr>
Cam elyaf\u0131<\/td>70<\/td>10<\/td><\/tr>
Karbon elyaf<\/td>–<\/td>25<\/td><\/tr>
Teknik tekstil<\/td>5<\/td>10<\/td><\/tr>
CTP boru<\/td>–<\/td>60<\/td><\/tr>
Kimyasal hammadde<\/td>170<\/td>–<\/td><\/tr>
Di\u011fer<\/td>10<\/td>115<\/td><\/tr>
Toplam<\/td>270<\/td>270<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Kaynak: Composites Turkey Dergisi, Say\u0131:19, Haziran 2018.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

T\u00fckiye\u2019nin kompozit ihracat\u0131nda Avrupa \u00fclkeleri, Rusya, T\u00fcrk Cumhuriyetleri, Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkeleri a\u011f\u0131rl\u0131ktad\u0131r. Sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6nemli firmalar\u0131 ihracatla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayarak yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretim tesisleri kurmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne tedarik\u00e7i olabilmek i\u00e7in gereken sertifikalara sahip olabilmek amac\u0131yla bu sertifikalara sahip yabanc\u0131 firmalar\u0131 sat\u0131n almaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk kompozit sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn devlerinden KordSa, 2018 ve 2019 y\u0131llar\u0131nda ABD\u2019de havac\u0131l\u0131k ve uzay end\u00fcstrisine ileri kompozit malzemeler \u00fcreten Fabric Development, Textile Products, Advanced Honeycomb Technologies ve Axiom Materials \u015firketlerini b\u00fcnyesine katm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, \u00fclkemizde kompozit sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geldi\u011fi nokta umut vericidir. Bu durumu daha ileri ta\u015f\u0131mak amac\u0131yla \u00fclkemizin temel vizyon ve strateji belgelerinde kompozit malzeme ve \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesine \u00f6zel \u00f6nem verilmektedir. Vizyon 2023 Sanayi ve Teknoloji Stratejisinde T\u00fcrkiye\u2019nin odak sekt\u00f6rleri olarak belirlenen kimya ve ila\u00e7, motorlu kara ta\u015f\u0131tlar\u0131, deniz ta\u015f\u0131tlar\u0131, rayl\u0131 sistemler, makine, yar\u0131 iletkenler, elektrik-elektronik, savunma, havac\u0131l\u0131k ve uzay sekt\u00f6rlerinin ihtiyac\u0131 olan stratejik malzemelerin geli\u015ftirilmesi \u00f6nceliklendirilmektedir. Benzer \u015fekilde, Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikalar\u0131 2003-2023 Stratejisinde kompozitler, odaklan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilen teknoloji alanlar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00dclkemizin halihaz\u0131rda rekabet\u00e7i konumda oldu\u011fu demir-\u00e7elik, seramik, cam ve \u00e7imento gibi geleneksel malzemelerden yeni ve y\u00fcksek performansl\u0131 malzemeler geli\u015ftirilmesi elzem g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu vizyon do\u011frultusunda, \u00fclkemizde kompozit malzemeler alan\u0131nda bilimsel ve teknolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar desteklenmekte, ar-ge ve m\u00fckemmeliyet merkezleri kurulmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi ile KordSa aras\u0131nda kompozit teknolojileri alan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00fcniversite – sanayi i\u015fbirli\u011fi sonucunda Kompozit Teknolojileri M\u00fckemmeliyet Merkezi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 itibariyle, kompozit sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyada ve \u00fclkemizde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00fckseli\u015f trendi yakalad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu trendi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in \u00fclkemizde y\u00fcksek katma de\u011ferli savunma, havac\u0131l\u0131k, otomotiv, r\u00fczgar enerjisi, rayl\u0131 sistemler gibi alanlarda ileri kompozit malzeme uygulamalar\u0131na \u00f6ncelik verilmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de kompozit \u00fcretimi yayg\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a y\u00fcksek teknolojili \u00fcr\u00fcn ihracat\u0131m\u0131z\u0131n ve k\u00fcresel pazardaki pay\u0131m\u0131z\u0131n artmas\u0131 beklenmektedir. Gelece\u011fin malzemesi olarak ifade edilen kompozitler, \u00fclkemizin cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in \u00f6nemli bir potansiyel vadetmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n