{"id":62,"date":"2020-04-28T15:40:38","date_gmt":"2020-04-28T15:40:38","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=62"},"modified":"2020-04-29T09:59:21","modified_gmt":"2020-04-29T09:59:21","slug":"avrupa-birliginin-utopyasi-yesil-anlasma-the-european-green-deal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2020\/04\/28\/avrupa-birliginin-utopyasi-yesil-anlasma-the-european-green-deal\/","title":{"rendered":"Avrupa Birli\u011fi\u2019nin \u00dctopyas\u0131: Ye\u015fil Anla\u015fma (The European Green Deal)"},"content":{"rendered":"\n

Hakk\u0131 G\u00f6khan EL\u00dcST\u00dcN<\/strong>\u00a0
Uzman
Ye\u015fil B\u00fcy\u00fcme Politikalar\u0131 Birimi<\/em>
gokhan.elustun@izka.org.tr<\/a><\/p>\n\n\n\n

 <\/p>\n\n\n\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evresel bozulmalar g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u015fiddetini art\u0131rmakta, t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in oldu\u011fu kadar Avrupa i\u00e7in de varolu\u015fsal bir tehdit olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Fosil yak\u0131tlara olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, daha az maliyetle daha fazla \u00fcretim yapmak i\u00e7in yok olma noktas\u0131na getirilen do\u011fal kaynaklar, azalan ormanlar ve kirletilen okyanuslar, gezegendeki sekiz milyon t\u00fcr\u00fcn bir milyonunu kaybolma riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmi\u015ftir. [1]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Avrupa Birli\u011fi (AB) Komisyonunun yeni ba\u015fkan\u0131 Ursula von der Leyen\u2019in Avrupa\u2019n\u0131n \u201cAy’a insan g\u00f6nderme” projesi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, Avrupal\u0131 Ye\u015fil Anla\u015fma [<\/sup>2<\/sup>]<\/sup> (The European Green Deal) ise, t\u00fcm bu de\u011fi\u015fim ve bozulmalara bir tepki olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. AB’nin yeni b\u00fcy\u00fcme stratejisi olarak da tan\u0131mlanan Ye\u015fil Anla\u015fma; enerji, sanayi, ula\u015f\u0131m ve tar\u0131m gibi alanlarda hayata ge\u00e7irilecek programlarla, 2050 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019y\u0131 iklim dostu, karbon n\u00f6tr (s\u0131f\u0131r emisyon) bir k\u0131ta haline getirmeyi hedeflerken, modern, kaynak verimli ve rekabet\u00e7i bir ekonomiyle AB’yi adil ve m\u00fcreffeh bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi de \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu kapsamda, hedefe giden yolda yap\u0131lacaklar temelde 10 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenebilir. <\/sup>[<\/sup>3<\/sup>]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Karbon<\/strong> N\u00f6tr Bir Avrupa:<\/strong> Ye\u015fil Anla\u015fman\u0131n temel hedefi olarak adland\u0131rabilir. Ama\u00e7 2050 y\u0131l\u0131nda Avrupa \u00e7ap\u0131nda s\u0131f\u0131r sera gaz\u0131 emisyonuna ula\u015fmakt\u0131r. \u0130lk ad\u0131m ise, yeni bir Avrupa \u0130klim Yasas\u0131 olu\u015fturmak ve en k\u0131sa s\u00fcrede y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokmakt\u0131r. Ayr\u0131ca, Avrupa\u2019n\u0131n 1990 y\u0131l\u0131 sera gaz\u0131 emisyon de\u011feri referans al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, daha \u00f6nce 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f %40 emisyon azaltma hedefi ise %50-55 band\u0131na y\u00fckseltilmi\u015ftir.  <\/p>\n\n\n\n

AB Komisyonu t\u00fcm yasa ve d\u00fczenlemeleri g\u00f6zden ge\u00e7irerek Ye\u015fil Anla\u015fma hedefleri ile uyumlu hale getirmeyi planlamaktad\u0131r. Bu kapsamda, ilk olarak Yenilenebilir Enerji Direktifi ve Enerji Verimlili\u011fi Direktifi ile ba\u015flanacak, ayn\u0131 zamanda Emisyon Ticareti Direktifi ve \u00c7aba Payla\u015f\u0131m\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi de g\u00f6zden ge\u00e7irilecektir. S\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin Mart 2021’de Avrupa Birli\u011fi Parlamentosu\u2019na sunulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Elektrik, gaz ve \u0131s\u0131tma sekt\u00f6rlerini \u201ctek bir sistemde\u201d bir araya getiren \u201cAk\u0131ll\u0131 Sekt\u00f6r Entegrasyon\u201d plan\u0131n\u0131n ise 2020 i\u00e7inde Komisyona sunulmas\u0131 beklenmektedir. <\/p>\n\n\n\n

D\u00f6ng\u00fcsel <\/strong>Ekonomi:<\/strong> Yeni d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi aksiyon plan\u0131 [<\/sup>4<\/sup>]<\/sup> haz\u0131rlanacakt\u0131r. Bu plan daha az ham madde ile \u00fcr\u00fcnlerin yeniden kullan\u0131labilir ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00fcr\u00fcn politikas\u0131n\u0131 temel alacakt\u0131r. Pillerin yeniden kullan\u0131labilir ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir hale getirilmesi ise, ilk ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7elik, \u00e7imento ve tekstil gibi karbon yo\u011fun end\u00fcstriler de yeni d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi plan\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ncelik verilecek sekt\u00f6rler olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.  AB yetkilileri, \u00f6nemli bir di\u011fer hedefin de 2030 y\u0131l\u0131na kadar hidrojen kullanarak temiz \u00e7elik yap\u0131m\u0131na haz\u0131rlanmak oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. 2050 y\u0131l\u0131nda temiz sanayi isteniyorsa, t\u00fcm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n en ge\u00e7 2030 y\u0131l\u0131nda hayata ge\u00e7irilmesinin gerekti\u011fi ifade edilmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Bina <\/strong>Yenileme: <\/strong>AB’nin toplam enerji t\u00fcketiminin %40’\u0131 binalarda bulunan eski tip kazanlar ile \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lardan kaynaklanmakta ve bu da onlar\u0131 Avrupa’daki k\u00fcresel \u0131s\u0131nma emisyonlar\u0131na katk\u0131da bulunan en \u00f6nemli akt\u00f6rlerden biri yapmaktad\u0131r. Bu kapsamda, binalar\u0131n enerji t\u00fcketimini azaltmay\u0131 ama\u00e7layan bina yenileme program\u0131 Ye\u015fil Anla\u015fman\u0131n amiral gemisi programlar\u0131ndan birisi olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Temel ama\u00e7, \u015fu anda yakla\u015f\u0131k %1 olan binalar\u0131n yenileme oran\u0131n\u0131 \u201cen az iki kat\u0131na veya \u00fc\u00e7 kat\u0131na\u201d \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 ve ye\u015fil binalar sayesinde enerji tasarrufu sa\u011flanacak, binalar\u0131n emisyon de\u011ferleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclecektir. <\/sup>[<\/sup>5<\/sup>]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

S\u0131f\u0131r <\/strong>Kirlilik:<\/strong> <\/strong>2050 y\u0131l\u0131na kadar havada, toprakta veya suda s\u0131f\u0131r kirlili\u011fin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. Bu kapsamda, zehirli at\u0131klar\u0131 \u00e7evreden bertaraf etmek i\u00e7in Avrupa\u2019n\u0131n Kimyasal Stratejisi haz\u0131rlanacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Ekosistem<\/strong>in Korunmas\u0131<\/strong> ve <\/strong>Biyo\u00e7e\u015fitlilik<\/strong>:<\/strong> Yeni bir strateji haz\u0131rlanarak biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na zemin haz\u0131rlayan itici g\u00fc\u00e7lere y\u00f6nelik yeni \u00f6nlemler belirlenecektir. S\u00f6z konusu stratejinin sadece toprak ve sudaki biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi de\u011fil ayn\u0131 zamanda ormanlardaki ekosistemleri korumak i\u00e7in birtak\u0131m \u00f6nlemler ve yol haritalar\u0131 i\u00e7ermesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131rmak ad\u0131na ise, ormanlara zarar vermeyecek olan yeni tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin yeti\u015ftirilmesi te\u015fvik edilecektir. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7iftlikten \u00c7atala<\/strong>: Avrupa Birli\u011fi, kimyasal b\u00f6cek ilac\u0131, g\u00fcbre ve antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak daha ye\u015fil ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 tar\u0131m sistemine ula\u015fmay\u0131 hedeflemektedir. Ayr\u0131ca Ortak Tar\u0131m Politikas\u0131 kapsam\u0131nda \u00fcye devletler taraf\u0131ndan gelecek y\u0131l sunulacak yeni ulusal stratejik planlar\u0131n, Ye\u015fil Anla\u015fman\u0131n hedefleri ile uyumlu olup olmad\u0131klar\u0131 incelenecek, gerekli uyum planlar\u0131 yak\u0131ndan takip edilecektir. <\/p>\n\n\n\n

Ula\u015f\u0131m:<\/strong> AB\u2019nin, otomobiller i\u00e7in yeni CO2 <\/sub>emisyon standartlar\u0131n\u0131 kabul etmesinden bir y\u0131l sonra, otomotiv sekt\u00f6r\u00fc bir kez daha Komisyon\u2019un g\u00fcndeminde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. 2021 y\u0131l\u0131 sonuna kadar 95gr CO2<\/sub>\/km olan emisyon hedefi 2030 y\u0131l\u0131 itibariyle \u201cs\u0131f\u0131r emisyon\u201d olarak g\u00fcncellenmi\u015ftir. Bu kapsamda, elektrikli ara\u00e7lar daha da te\u015fvik edilecek ve 2025 y\u0131l\u0131na kadar Avrupa genelinde kamuya a\u00e7\u0131k 1 milyon \u015farj noktas\u0131 olu\u015fturulacakt\u0131r. [<\/sup>6<\/sup>]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca elektri\u011fin kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u015fu an i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi havac\u0131l\u0131k, gemi ve a\u011f\u0131r karayolu ta\u015f\u0131tlar\u0131 i\u00e7in biyodizel ve hidrojen gibi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir alternatif yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ara\u015ft\u0131rma ve \u00e7al\u0131\u015fmalar te\u015fvik edilecektir. <\/p>\n\n\n\n

Parasal <\/strong>Destek:<\/strong> Komisyon, kimseyi geride b\u0131rakmamak amac\u0131yla fosil yak\u0131tlara en \u00e7ok ba\u011f\u0131ml\u0131 b\u00f6lgelere yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in Sadece Ge\u00e7i\u015f Mekanizmas\u0131 (Just Transition Mechanism) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir ekonomik deste\u011fi y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyacakt\u0131r. Von der Leyen, Ye\u015fil Anla\u015fmay\u0131 sunarken, en savunmas\u0131z b\u00f6lge ve buralardaki fosil yak\u0131t ba\u011f\u0131ml\u0131 sekt\u00f6rlerden destek vermeye ba\u015flayacaklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015f ve ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak 100 milyar avroluk bir paket haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Fondan harcanan her 1 avro i\u00e7inse, \u00fcye devletlerden 2 ila 3 avro katk\u0131 beklendi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca AB Devlet Yard\u0131mlar\u0131 Y\u00f6nergesi\u2019nde birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak ulusal h\u00fck\u00fcmetlerin do\u011frudan temiz enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 desteklemesi m\u00fcmk\u00fcn hale getirilecektir. <\/sup>[<\/sup>7<\/sup>]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Ar-Ge ve <\/strong>Y<\/strong>enilik<\/strong> \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki yedi y\u0131l boyunca (2021-2027) Horizon Europe Ara\u015ft\u0131rma ve \u0130novasyon Program\u0131n\u0131n da Ye\u015fil Anla\u015fmaya katk\u0131da bulunmas\u0131na karar verilmi\u015f ve AB ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131n\u0131n %35’i, bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda yap\u0131lan bir anla\u015fma ile iklim dostu teknolojilere tahsis edilmi\u015ftir.[<\/sup>8<\/sup>]<\/sup> Ayr\u0131ca Avrupa Birli\u011fi\u2019nin \u201cMoonshots\u201d <\/sup>[<\/sup>9<\/sup>]<\/sup> ad\u0131n\u0131 vermi\u015f oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rmalar, \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan \u00e7evresel hedeflere odaklanacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler<\/strong>: Son olarak, AB’nin diplomatik \u00e7abalar\u0131 Ye\u015fil Anla\u015fmay\u0131 desteklemek i\u00e7in seferber edilecektir. Dikkat \u00e7ekici bir \u00f6nlem ise, karbon s\u0131n\u0131r vergisinin uygulamas\u0131 olacakt\u0131r. AB yetkilileri; Avrupa iklim konusundaki \u00e7abalar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rken d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131n\u0131n da \u00fczerine d\u00fc\u015fen rol\u00fc oynamas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, AB Komisyonu 2030 y\u0131l\u0131na kadar kendisini karbon n\u00f6tr bir hale getirecek tedbirleri de \u00f6nc\u00fc olmak ad\u0131na alacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Ye\u015fil Anla\u015fma, d\u00f6ng\u00fcsel ekonominin de yard\u0131m\u0131yla kaynaklar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131ran, \u00e7evresel kirli\u011fi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini durduran, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi koruyan bir rehber olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu anla\u015fman\u0131n, 2050 y\u0131l\u0131nda karbon-n\u00f6tr bir Avrupa yaratmak i\u00e7in \u00f6zellikle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10 senelik s\u00fcre zarf\u0131nda Avrupa Birli\u011fi\u2019nin alaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc karara ve d\u00fczenlemeye temel olu\u015fturmas\u0131 beklenmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n