{"id":598,"date":"2021-03-11T08:18:32","date_gmt":"2021-03-11T08:18:32","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=598"},"modified":"2021-03-11T08:18:34","modified_gmt":"2021-03-11T08:18:34","slug":"surdurulebilir-kalkinma-amaclarinin-yerellestirilmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2021\/03\/11\/surdurulebilir-kalkinma-amaclarinin-yerellestirilmesi\/","title":{"rendered":"S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131n\u0131n Yerelle\u015ftirilmesi"},"content":{"rendered":"\n

Korhan MANGIR<\/strong><\/strong>
Uzman
Proje Uygulama ve \u0130zleme Birimi<\/em><\/em><\/em>
korhan.mangir@izka.org.tr<\/em><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Gelecek ku\u015faklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilme olana\u011f\u0131ndan \u00f6d\u00fcn vermeksizin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ku\u015faklar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek bir kalk\u0131nma modeli olan \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma\u201d<\/em> d\u00fcnya g\u00fcndemine girdi\u011fi 90\u2019l\u0131 y\u0131llardan bu yana zaman i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli ama\u00e7 ve hedefler do\u011frultusunda yenilenerek g\u00fcndemde kalmaya devam etmektedir. \u0130lk olarak 1992\u2019de Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) Rio Yery\u00fcz\u00fc Zirvesi\u2019nde insanl\u0131\u011f\u0131n ortak hedefi olarak belirlenen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nman\u0131n temel felsefesi ise ekonomik ve sosyal yap\u0131 ile \u00e7evre etkile\u015fiminin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u015fekilde de\u011ferlendirilerek bug\u00fcnk\u00fc ve gelecekteki nesillerin kalk\u0131nman\u0131n getirece\u011fi f\u0131rsatlardan e\u015fit bir \u015fekilde yararlanmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Zirvede belirlenen hedeflere ula\u015f\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik eylem planlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u201cG\u00fcndem 21\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 belge k\u00fcresel bir uygulama plan\u0131 olarak t\u00fcm \u00fcye \u00fclkelerce kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

BM\u2019nin 2000 y\u0131l\u0131nda New York\u2019ta ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Milenyum Zirvesi\u2019nde ise d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu \u00e7evresel, siyasi ve ekonomik sorunlar\u0131 ele alan, daha adil bir d\u00fcnya d\u00fczeni, f\u0131rsatlara eri\u015fim konusunda e\u015fitlik ve \u00e7evrenin korunmas\u0131 gibi kalk\u0131nman\u0131n temel unsurlar\u0131n\u0131 8 ba\u015fl\u0131kta toplayan ve 15 y\u0131ll\u0131k uygulama d\u00f6nemi planlanan \u201cBiny\u0131l Kalk\u0131nma Hedefleri\u201d<\/em> kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 1: S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131 (K\u00fcresel Ama\u00e7lar)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Biny\u0131l Kalk\u0131nma Hedeflerinin ge\u00e7erlili\u011finin sona erdi\u011fi 2015\u2019te k\u00fcresel hedefler daha kapsay\u0131c\u0131 ve evrensel bir hale getirilerek \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131\u201d<\/em> (SKA), di\u011fer bir deyi\u015fle K\u00fcresel Ama\u00e7lar olarak BM\u2019ye \u00fcye 193 \u00fclke taraf\u0131ndan 2030 y\u0131l\u0131na kadar ula\u015f\u0131lmak \u00fczere kabul edilmi\u015ftir. SKA; yoksullu\u011fu ortadan kald\u0131rmak, gezegenimizi korumak ve t\u00fcm insanlar\u0131n bar\u0131\u015f ve refah i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in toplam 17 ama\u00e7 ve 169 hedeften olu\u015fan evrensel eylem \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Var\u0131lmak istenen ama\u00e7 ise d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu acil \u00e7evresel, siyasi ve ekonomik sorunlar\u0131 ele alan evrensel hedefler k\u00fcmesi olu\u015fturmakt\u0131r. Bu ama\u00e7 ve hedefler, 2030 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma g\u00fcndeminin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturmakta ve BM\u2019ye \u00fcye devletler ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi taahh\u00fct etmektedir. Bu hedeflerin, SKA ad\u0131 alt\u0131nda daha kapsaml\u0131 bir \u015fekilde yeniden d\u00fcnya g\u00fcndemine getirilmesinin alt\u0131nda, Biny\u0131l Kalk\u0131nma Hedeflerinin uygulama s\u00fcrecinde kazan\u0131lan ivme ve tecr\u00fcbenin devam ettirilme iste\u011fi yatmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7lar ile 2030\u2019a kadar insan onuruna yak\u0131\u015f\u0131r bir hayat d\u00fczenin olu\u015fturulmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 2: S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma kavram\u0131n\u0131n k\u00fcresel kalk\u0131nma g\u00fcndeminde h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00fclkemizde de kalk\u0131nma planlar\u0131 ve politika belgeleriyle g\u00fcndeme girmi\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma perspektifine uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kalk\u0131nma planlar\u0131yla birlikte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kavram\u0131na yer veren sekt\u00f6rel ve tematik ulusal politika ve strateji belgeleri de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma g\u00fcndeminin \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131 haline gelmi\u015ftir. 10. Kalk\u0131nma Plan\u0131\u2019nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, plan\u0131n temel kavram\u0131 olmu\u015ftur. Kurumsal deneyim ve be\u015feri sermaye ile birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, T\u00fcrkiye SKA\u2019n\u0131 uygulamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir birikime ve altyap\u0131ya sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131 ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kentler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

SKA\u2019n\u0131n her birisi kentler ile ilgili olmas\u0131 nedeniyle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki uygulama d\u00f6nemi olan 2020-2030 aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma g\u00fcndeminin en \u00f6nemli konusu kentlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 olacakt\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kentler felsefesi kentlerin, yenilik\u00e7i ve s\u00fcrekli i\u015f yaratma kapasiteleri ve yo\u011fun ekonomik faaliyetleri ile kentsel alan\u0131n de\u011fi\u015fimini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir potansiyele sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kentleri g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak demek, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir konut sa\u011flamak, gecekondular\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, toplu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011fa yat\u0131r\u0131m yapmak, kamusal ye\u015fil alanlar yaratmak, kentsel planlama ve y\u00f6netimi hem kat\u0131l\u0131mc\u0131 hem de kapsay\u0131c\u0131 olacak \u015fekilde iyile\u015ftirmek anlam\u0131na gelmektedir. Kentler, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitliliklerine, yo\u011fun insan kayna\u011f\u0131na, altyap\u0131 ve bina geli\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak sahip olduklar\u0131 sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm potansiyeli, kent ve k\u0131rsal aras\u0131ndaki ili\u015fkileri yeniden tan\u0131mlama g\u00fcc\u00fc ile k\u0131rsal\u0131n zenginle\u015fmesine ve kalk\u0131nmas\u0131na da katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 <\/td>S\u00dcRD\u00dcR\u00dcLEB\u0130L\u0130R KALKINMA AMA\u00c7LARI<\/strong><\/td><\/tr>
SKA 1<\/strong><\/td>Yoksullu\u011fun t\u00fcm bi\u00e7imlerini her yerde sona erdirmek<\/td><\/tr>
SKA 2<\/strong><\/td>A\u00e7l\u0131\u011f\u0131 bitirmek, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine ve beslenmeye ula\u015fmak ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m\u0131 desteklemek<\/td><\/tr>
SKA 3<\/strong><\/td>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve kaliteli ya\u015fam\u0131 her ya\u015fta g\u00fcvence alt\u0131na almak<\/td><\/tr>
SKA 4<\/strong><\/td>Kapsay\u0131c\u0131 ve hakkaniyete dayanan nitelikli e\u011fitimi sa\u011flamak ve herkes i\u00e7in ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenim f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek<\/td><\/tr>
SKA 5<\/strong><\/td>Cinsiyet e\u015fitli\u011fini sa\u011flamak ve t\u00fcm kad\u0131nlar ile k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek<\/td><\/tr>
SKA 6<\/strong><\/td>Herkes i\u00e7in eri\u015filebilir su ve at\u0131ksu hizmetlerini ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir su y\u00f6netimini g\u00fcvence alt\u0131na almak<\/td><\/tr>
SKA 7<\/strong><\/td>Herkes i\u00e7in kar\u015f\u0131lanabilir, g\u00fcvenilir, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve modern enerjiye eri\u015fimi sa\u011flamak<\/td><\/tr>
SKA 8<\/strong><\/td>\u0130stikrarl\u0131, kapsay\u0131c\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi, tam ve \u00fcretken istihdam\u0131 ve herkes i\u00e7in insana yak\u0131\u015f\u0131r i\u015fleri desteklemek<\/td><\/tr>
SKA 9<\/strong><\/td>Dayan\u0131kl\u0131 altyap\u0131lar tesis etmek, kapsay\u0131c\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir sanayile\u015fmeyi desteklemek ve yenilik\u00e7ili\u011fi g\u00fc\u00e7lendirmek<\/td><\/tr>
SKA 10<\/strong><\/td>\u00dclkelerin i\u00e7inde ve aras\u0131ndaki e\u015fitsizlikleri azaltmak<\/td><\/tr>
SKA 11<\/strong><\/td>\u015eehirleri ve insan yerle\u015fimlerini kapsay\u0131c\u0131, g\u00fcvenli, dayan\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak<\/td><\/tr>
SKA 12<\/strong><\/td>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcretim ve t\u00fcketim kal\u0131plar\u0131n\u0131 sa\u011flamak<\/td><\/tr>
SKA 13<\/strong><\/td>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve etkileri ile m\u00fccadele i\u00e7in acilen eyleme ge\u00e7mek<\/td><\/tr>
SKA 14<\/strong><\/td>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in okyanuslar\u0131, denizleri ve deniz kaynaklar\u0131n\u0131 korumak ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullanmak<\/td><\/tr>
SKA 15<\/strong><\/td>Karasal ekosistemleri korumak, iyile\u015ftirmek ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullan\u0131m\u0131n\u0131 desteklemek; s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimini sa\u011flamak; \u00e7\u00f6lle\u015fme ile m\u00fccadele etmek; arazi bozunumunu durdurmak ve tersine \u00e7evirmek; biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131 engellemek<\/td><\/tr>
SKA 16<\/strong><\/td>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve kapsay\u0131c\u0131 toplumlar tesis etmek, herkes i\u00e7in adalete eri\u015fimi sa\u011flamak ve her d\u00fczeyde etkili, hesap verebilir ve kapsay\u0131c\u0131 kurumlar olu\u015fturmak<\/td><\/tr>
SKA 17<\/strong><\/td>Uygulama ara\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in k\u00fcresel ortakl\u0131\u011f\u0131 canland\u0131rmak<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Tablo 1: 17 S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Amac\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

D\u00fcnya kentleri toplumsal, ekonomik, sosyal, politik ve \u00e7evresel olarak bir\u00e7ok zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bu zorluklar\u0131n temelinde kentlerde ya\u015fayan n\u00fcfusun h\u0131zla artmas\u0131 yer almaktad\u0131r. BM verilerine g\u00f6re 1950 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00fczerindeki toplam n\u00fcfusun %29.6\u2019s\u0131 kentlerde ya\u015famaktayd\u0131. Bu rakam 1960 y\u0131l\u0131nda %33.8\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda kentlerde ya\u015fayan toplam n\u00fcfus 1 milyar\u0131 ge\u00e7mi\u015f, 1990 y\u0131l\u0131nda ise 2.3 milyar insanla %43 seviyesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. O y\u0131llarda on milyondan fazla n\u00fcfusu olan on mega-kent bulunmaktayd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplam d\u00fcnya n\u00fcfusu 7,79 milyarken, bu n\u00fcfusun %56,2\u2019sine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 4,38 milyar insan kentlerde ya\u015farken mega-kent say\u0131s\u0131 da 36\u2019ya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Grafik 1: 1950\u2019den 2050\u2019ye N\u00fcfus De\u011fi\u015fimleri, Mega-Kent Say\u0131lar\u0131 ve Tahminleri<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

2030 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00fczerindeki 10 insandan 6\u2019s\u0131n\u0131n kentlerde ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte, bu de\u011fi\u015fimin %90\u2019\u0131n\u0131n Afrika, Asya, Latin Amerika\u2019da ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca 2030 y\u0131l\u0131na kadar mega-kent say\u0131s\u0131n\u0131n da 41\u2019e ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

BM tahminlerine g\u00f6re, 2050\u2019ye kadar d\u00fcnya n\u00fcfusunun 9,74 milyara ula\u015fmas\u0131 ve bu n\u00fcfusun %68,4\u2019\u00fc olan 6,68 milyar ki\u015finin kentlerde ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, d\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te ikisinin kentlerde ya\u015famas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu denli y\u00fcksek bir ivmeyle artan kentle\u015fmenin sonu\u00e7lar\u0131 ayn\u0131 \u00f6l\u00e7ekte sorunlar\u0131n da art\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bunlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, her \u00f6l\u00e7ekteki insan yerle\u015fimindeki geli\u015fmeye \u00f6ncelik verilmeden k\u00fcresel ama\u00e7lara ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Grafik 2: 1950\u2019den 2050\u2019ye Kentsel Alan N\u00fcfus De\u011fi\u015fimleri ve Tahminleri<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yine BM verilerine g\u00f6re d\u00fcnya toplam y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca %2\u2019sini kapsayan kentler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnya n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131rmakta ve k\u00fcresel ekonomik d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcne katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca at\u0131klar\u0131n %70\u2019i kentlerde \u00fcretilmekte, k\u00fcresel enerji t\u00fcketiminin %60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131 yine kentlerde ger\u00e7ekle\u015fmekte ve toplam sera gaz\u0131n\u0131n %70\u2019i kentlerden yay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcfus, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetler kentlerde yo\u011funla\u015f\u0131rken yoksulluk, i\u015fsizlik, gecekondula\u015fma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 sorunlar ve konut, altyap\u0131, ula\u015f\u0131m gibi temel hizmetlerle birlikte i\u015f, g\u00fcvenlik, g\u0131da, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitime ula\u015fma konusunda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck sorunlar ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Kentlerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 farkl\u0131 \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7ok boyutlu zorluklarla y\u00fczle\u015fmeye hen\u00fcz haz\u0131rl\u0131kl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ancak bu sorunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 zamanda f\u0131rsatlar\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bu zorluklar\u0131 etkili bir \u015fekilde ele almak ve kentle\u015fmenin sundu\u011fu f\u0131rsatlardan yararlanmak i\u00e7in, uygulanabilir, evrensel, e\u015fitlik\u00e7i, insan odakl\u0131, herkesi kapsayan, \u00e7evreye duyarl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bir yakla\u015f\u0131m ihtiyac\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

SKA\u2019n\u0131n kentlerde hayata ge\u00e7irilmesi, kentleri kapsay\u0131c\u0131, g\u00fcvenli, dayan\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve sunan; 2016 y\u0131l\u0131nda Ekvador\u2019un Quito kentinde d\u00fczenlenen Habitat-III kapsam\u0131nda kabul edilen \u201cYeni Kentsel G\u00fcndem\u201d de kentlerin do\u011fru y\u00f6netilmesi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kentsel geli\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bu yakla\u015f\u0131m\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik bir f\u0131rsat niteli\u011findedir. Kentlerin bu yakla\u015f\u0131m\u0131 rehber edinerek kimseyi geride b\u0131rakmadan, herkesi kapsayarak gelece\u011fe g\u00fcvenli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde haz\u0131rlanmas\u0131, d\u00fcnya i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Gelecek nesillere daha iyi bir d\u00fcnya b\u0131rakmak amac\u0131yla SKA’n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in merkezi y\u00f6netimin karar ve uygulamalar\u0131 elbette \u00f6nemli olmakla birlikte; yerel y\u00f6netimler, \u00f6zel sekt\u00f6r, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ve vatanda\u015flar\u0131n hep birlikte hareket etmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131n\u0131n Yerelle\u015ftirilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

SKA, BM \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 s\u00fcre\u00e7ler sonucunda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7lara ula\u015fman\u0131n ulusal d\u00fczeyde bir sorumluluk oldu\u011fu a\u00e7\u0131k olmakla birlikte sadece uluslararas\u0131 antla\u015fmalarla veya merkezi y\u00f6netim d\u00fczeyinde al\u0131nan kararlar ve uygulanan politikalarla ama\u00e7lara ula\u015f\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00dcye devletler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar SKA\u2019lar\u0131n d\u00fcnya n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kent merkezlerinde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini kabul etmektedir. Bu yeni anlay\u0131\u015f, k\u00fcresel ama\u00e7lara ula\u015fmaya katk\u0131 sa\u011flamada ve kentlerde SKA uygulamas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve diren\u00e7li toplumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda yerel y\u00f6netimlerin ne kadar b\u00fcy\u00fck rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok yerel ve b\u00f6lgesel y\u00f6netim, \u00f6zel sekt\u00f6r ve sivil toplum kurulu\u015fu ama\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma s\u00fcrecine aktif kat\u0131l\u0131m sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm ama\u00e7lar do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak yerel y\u00f6netimlerin g\u00f6rev alanlar\u0131 ile ili\u015fkilidir ve yerel y\u00f6netimlere b\u00fcy\u00fck sorumluluk y\u00fcklemektedir. Bu nedenle yerel y\u00f6netimler SKA\u2019n\u0131n en \u00f6nemli payda\u015f\u0131 kabul edilmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

SKA\u2019n\u0131n yerelle\u015ftirilmesi hususunda \u0130zmir\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar incelendi\u011finde \u00f6ncelikle 2019 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda \u00fclke \u00e7ap\u0131nda 31 belediyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kentsel Geli\u015fim A\u011f\u0131 (SKGA) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019yle (\u0130BB) birlikte Bayrakl\u0131, Buca, \u00c7i\u011fli, Kar\u015f\u0131yaka, Konak belediyeleri de olmak \u00fczere toplam 5 il\u00e7e belediyesinin de kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca olu\u015fturulan A\u011f\u2019da sekreterya g\u00f6revi de \u0130BB\u2019ye verilmi\u015ftir. Bunu takiben \u0130zmir\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ama\u00e7lar\u0131na dayanan bir kent y\u00f6netiminin kal\u0131c\u0131 hale getirilmesi amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, bu kapsamda 25 il\u00e7e belediyesinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u0130zmir S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kentsel Geli\u015fim A\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. \u0130zmir\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kent y\u00f6netimi kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00f6nlendirmek ve g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in alan\u0131nda uzman ve farkl\u0131 disiplin ve kurumlar\u0131n temsiliyeti i\u00e7in ayr\u0131ca bir \u00fcst kurul olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00fcst kurul vas\u0131tas\u0131yla il\u00e7elerdeki \u00e7al\u0131\u015fmalar koordine edilirken ayn\u0131 zamanda e\u011fitimler d\u00fczenlenmektedir. 5-6 \u015eubat 2020’de \u201c\u0130zmir S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kent ve Yap\u0131lar \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u201d Mimarlar Odas\u0131 \u0130zmir \u015eubesi\u2019yle birlikte d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130BB\u2019nin haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu 2020-2024 Stratejik Plan\u0131\u2019n\u0131n SKA ile uyumlu olarak haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Planda belirlenen yedi stratejik ama\u00e7 alt\u0131ndaki 26 hedefin 16 tanesinin BM\u2019in belirlemi\u015f oldu\u011fu hedeflerden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, kalan 10 hedefin ise \u0130zmir\u2019in yerel \u00f6zellikleri, kimli\u011fi ve tarihi dikkate al\u0131narak mevcut durum analizi ile ortaya \u00e7\u0131kan evrensel bir \u015fehir olma amac\u0131n do\u011frultusunda belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu plan\u0131n bu ama\u00e7lar do\u011frultusunda haz\u0131rlanmas\u0131 \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Ancak bu plan temelinde belediyenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik politikalar\u0131n\u0131 takip etmek ve SKA\u2019lar\u0131n yerelle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere yeni bir \u00fcst kurul yerine yapt\u0131r\u0131m ve uygulama g\u00fcc\u00fc daha fazla olacak, yine kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k ilkesini g\u00f6zeterek belediye \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, \u00fcniversite ve di\u011fer kent akt\u00f6rlerini de i\u00e7erecek \u015fekilde belediye b\u00fcnyesinde bir \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Merkezi\u201d <\/em>kurulmal\u0131d\u0131r. Bu merkez SKA\u2019ya y\u00f6nelik e\u011fitim ve proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmeli, program, panel ve etkinlikler d\u00fczenlemeli; \u0130zmir\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik bilincinin olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sunmay\u0131 hedeflemeli; belediyenin 2020-2024 Stratejik Plan \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcterek karbon emisyon azalt\u0131m planlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmal\u0131; belediyenin \u00e7evre, sosyal ve ekonomik anlamda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren y\u0131ll\u0131k s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik raporu haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca ilerlemenin etkili \u015fekilde izlenebilmesi i\u00e7in veriye eri\u015fim ve g\u00f6sterge \u00fcretilmesi de \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan ulusal \u00f6nceliklerimiz do\u011frultusunda \u0130zmir \u00f6zelinde yerel alt ba\u015fl\u0131klar \u015feklinde g\u00f6sterge \u00fcretilmesi gerekmektedir. Bu merkez hem yukar\u0131da an\u0131lan g\u00f6revlerin il\u00e7elerdeki uygulamalar\u0131n\u0131n koordinasyonunu hem de \u00fcretilen verilerin tek merkezde toplanarak rapor haline getirilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011ferlendirildi\u011finde SKA\u2019n\u0131n uygulanmas\u0131 ve 2030 hedefinin tutturulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczde sadece 10 y\u0131l kald\u0131\u011f\u0131 ve yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok i\u015f oldu\u011fu ve hen\u00fcz kent olarak ba\u015flang\u0131\u00e7 seviyesinde bulundu\u011fumuz bir ger\u00e7ek olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. H\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 gerekirken ama\u00e7lar\u0131n sadece yerel y\u00f6netimin \u00e7abalar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin imkans\u0131z oldu\u011funun bilincine varmam\u0131z da gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu ama\u00e7lara ula\u015fmada bireylerin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ve ama\u00e7lar\u0131n bireyler taraf\u0131ndan da benimsenmesi \u00f6nemlidir. SKA\u2019y\u0131 yerelle\u015ftirmek, al\u0131nm\u0131\u015f kararlar\u0131n yerel d\u00fczeyde uygulamaya ba\u015flanmas\u0131 de\u011fil bu hedefleri bireylerin ya\u015fam \u015fekli haline getirmektir. Bireylerin sorunlar\u0131n\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve kapasitelerini anlamakta en fazla eri\u015fime sahip olan idari \u00f6l\u00e7ek yerel y\u00f6netimlerdir. Bu noktada kentlilerin de birey olarak neler yapabilece\u011fi konusunda bilgilendirilmesi ve bu ama\u00e7lar do\u011frultusunda kent hayat\u0131nda yer almas\u0131 \u00f6nemli oldu\u011fundan topluma d\u00f6n\u00fck fark\u0131ndal\u0131k yaratacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. SKA ne kadar \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan bilinip, i\u00e7selle\u015ftirilirse o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. SKA\u2019n\u0131n daha \u00e7ok insan taraf\u0131ndan bilinmesi amac\u0131yla insanlar\u0131n ve kentlinin bulundu\u011fu her noktada (televizyon ve radyolarda, sinemalarda, toplu ula\u015f\u0131mda, s\u0131n\u0131flarda, sosyal medyada vb.) bilgilendirmelerin yap\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n haf\u0131zas\u0131na kaz\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu tarz refleks geli\u015ftirme uygulamalar\u0131nda etkile\u015fimin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu nedenle de SKA\u2019y\u0131 sohbetlerde, yaz\u0131\u015fmalarda, tart\u0131\u015fmalarda, evde, i\u015fyerinde, okulda, toplu ula\u015f\u0131mda nerede olursa olsun duyurulmas\u0131na katk\u0131da bulunmak gerekmektedir. Evde televizyon seyrederken \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesinin, o s\u0131rada kullan\u0131lmayan bilgisayar\u0131n kapat\u0131larak fi\u015finin \u00e7ekilmesinin bile ama\u00e7lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine katk\u0131 koyabilece\u011fi ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer herkes bu tarz kolay \u015feyleri g\u00fcnl\u00fck rutinleri aras\u0131na yerle\u015ftirebilirse b\u00fcy\u00fck fark yaratmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde evde, i\u015f yerinde, sokakta, toplu ula\u015f\u0131mda basit bir \u015fekilde uygulayabilece\u011fimiz hususlar\u0131 \u00f6\u011frenerek ya\u015fam tarz\u0131 haline getirmek SKA\u2019n\u0131n hem ger\u00e7ekle\u015fmesinde hem yerelle\u015fmesinde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yol al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n