{"id":455,"date":"2021-01-27T11:02:22","date_gmt":"2021-01-27T11:02:22","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=455"},"modified":"2021-02-03T08:32:02","modified_gmt":"2021-02-03T08:32:02","slug":"gunes-enerjisindeki-teknolojik-gelismeler-ve-tr31-izmir-bolgesinin-durumuna-iliskin-analizler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2021\/01\/27\/gunes-enerjisindeki-teknolojik-gelismeler-ve-tr31-izmir-bolgesinin-durumuna-iliskin-analizler\/","title":{"rendered":"G\u00fcne\u015f Enerjisindeki Teknolojik Geli\u015fmeler ve TR31 \u0130zmir B\u00f6lgesinin Durumuna \u0130li\u015fkin Analizler"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n

Hakk\u0131 G\u00f6khan EL\u00dcST\u00dcN<\/strong>
Uzman<\/em>
Ye\u015fil B\u00fcy\u00fcme Politikalar\u0131 Birimi<\/em>
gokhan<\/a>.<\/a>elustu<\/a><\/em>n<\/em><\/a>@izka.org.tr<\/a><\/em><\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Artan n\u00fcfus, teknolojik geli\u015fmeler ve beraberinde gelen y\u00fckselen ya\u015fam standartlar\u0131 enerji ihtiyac\u0131nda art\u0131\u015fa neden olmu\u015ftur. Fosil yak\u0131tlar\u0131n \u00e7evresel etkileri ve kullan\u0131labilir rezervlerinin \u00fclkemizde yetersiz olmas\u0131 nedeniyle, son y\u0131llarda yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na y\u00f6nelim artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kaynaklardan en \u00f6nemlilerinden biri de \u015f\u00fcphesiz g\u00fcne\u015f enerjisidir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f, do\u011fal ve \u0131s\u0131 etkisi ile d\u00fcnyadaki enerji d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn olmazsa olmaz bir bile\u015fenidir. G\u00fcne\u015f enerjisi elektrik \u00fcretiminde, bina ve konutlarda, tar\u0131mda, end\u00fcstride, ula\u015f\u0131mda kullan\u0131labilece\u011fi gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda da tercih edilmektedir. G\u00fcne\u015f enerjisi kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131; do\u011fal, \u0131s\u0131l, do\u011frudan elektrik \u00fcretimi ve di\u011fer kullan\u0131m uygulamalar\u0131 olmak \u00fczere d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131kta toplayabiliriz. [1]<\/sup><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f Enerjisinin Do\u011fal Kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fosil yak\u0131t olu\u015fumu: Fosil yak\u0131tlar g\u00fcne\u015f enerjisinin dolayl\u0131 birer formudur. Bitki ve hayvanlar\u0131n kendi d\u00f6nemleri i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisiyle direk ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in fosil yak\u0131tlar da g\u00fcne\u015f enerjisinin bir formu olarak kabul edilir. Bir di\u011fer taraftan yak\u0131t olarak kullan\u0131lan odunun yak\u0131lmas\u0131 da kendi i\u00e7inde depolad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f mimarisi: <\/em>G\u00fcne\u015f mimarisi g\u00fcne\u015f enerjisinden en fazla verim sa\u011flamay\u0131 hedefleyen bir \u00e7e\u015fit yap\u0131 tasar\u0131m\u0131d\u0131r. G\u00fcne\u015fin \u0131s\u0131 ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan en uzun ve yo\u011fun \u015fekilde faydalanmak \u00fczere tasarlanan binalarda, g\u00fcne\u015f alan cephelere geni\u015f pencereler yerle\u015ftirilir. Do\u011fru y\u00f6ne konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bu geni\u015f pencereler vas\u0131tas\u0131yla binan\u0131n i\u00e7erisinde g\u00fcne\u015f enerjisi kaynakl\u0131 do\u011fal bir \u0131s\u0131 ve ayd\u0131nl\u0131k olu\u015fumu sa\u011flanm\u0131\u015f olur. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u00e7at\u0131lara, evlerin k\u0131\u015f aylar\u0131nda g\u00fcne\u015f almas\u0131na engel olmayacak fakat yaz aylar\u0131nda g\u00f6lgeleme yapacak \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar eklenir. Bu mimari konut ve binalarda dikkate al\u0131narak enerjide %40\u2019lara varan tasarruf elde edilebilir. [1]<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f Enerjisinin Is\u0131l Kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f enerjisinden kullan\u0131m suyu elde edilmesi: Bilinen ve en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan g\u00fcne\u015f enerjili \u0131s\u0131tma sistemleri g\u00fcne\u015f enerjisinden kullan\u0131m suyu elde edilmesidir. Evlerde, hastanelerde ve sanayi de yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bu y\u00f6ntemde s\u0131cakl\u0131k 45-60\u02daC aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. D\u00fczlemsel veya vakumlu kolekt\u00f6rler yard\u0131m\u0131yla evlerin, hastanelerin veya end\u00fcstride ihtiya\u00e7 duyulan birimlerin s\u0131cak su ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lan\u0131r. Verimin % 40 civar\u0131nda olmas\u0131 beklenen bu sistemlerde yaz aylar\u0131nda ideal e\u011fim a\u00e7\u0131s\u0131 ile g\u00fcney cephesine \u00e7evrili \u015fekilde monte edilmi\u015f kolekt\u00f6rler yard\u0131m\u0131yla s\u0131cak su ihtiyac\u0131n\u0131n tamam\u0131 kar\u015f\u0131lan\u0131rken, k\u0131\u015f aylar\u0131nda ise bir kazan\u0131n i\u00e7inde bulunan su, \u00f6n \u0131s\u0131tma i\u015fleminden ge\u00e7erek suyu istenilen s\u0131cakl\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gereken enerjiden tasarruf edilmi\u015f olur. Bu mant\u0131kla hem kullan\u0131m suyu hem de kalorifer suyu sa\u011flanabilir. T\u00fcrkiye 18 milyon m\u00b2 kurulu kolekt\u00f6r alan\u0131 ile bu konunda d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00fclkelerinden biri konumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin kurutulmas\u0131: G\u00fcne\u015f enerjisinin tar\u0131m alan\u0131ndaki uygulamas\u0131na bir \u00f6rnektir. K\u0131rsal y\u00f6relerde yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcne\u015f enerjisinden \u0131s\u0131 transferi olarak tan\u0131mlanabilecek bu y\u00f6ntemle tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin uzun s\u00fcre saklanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Deniz suyu ar\u0131t\u0131m\u0131: G\u00fcne\u015f enerjisinden i\u00e7me suyu elde edilmesidir. Maliyeti y\u00fcksek olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 dezavantajlar\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen i\u00e7me suyu sorunu ya\u015fanan yerlerin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisidir. Zemini tamamen siyah bir kab\u0131n i\u00e7ine doldurulan suyun \u00fczeri saydam bir \u00f6rt\u00fcyle kaplan\u0131r bu \u00f6rt\u00fcn\u00fcn alt\u0131na oluklar yerle\u015ftirilir. G\u00fcne\u015f enerjisiyle \u0131s\u0131nan su buharla\u015f\u0131r, \u00f6rt\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde toplanan buhar burada yo\u011funla\u015farak oluklara akar ve tuzdan ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7ilebilir su elde edilir.<\/p>\n\n\n\n

Vakumlu g\u00fcne\u015f kolekt\u00f6rleri: Bu sistemlerde, vakumlu cam borular ve gerekirse absorban y\u00fczeyine gelen enerjiyi art\u0131rmak i\u00e7in metal ya da cam yans\u0131t\u0131c\u0131lar kullan\u0131l\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 daha y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta oldu\u011fu i\u00e7in (100- 120\u00b0C ), d\u00fczlemsel kolekt\u00f6rlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde ve ayr\u0131ca yiyecek dondurma, bina so\u011futma gibi daha geni\u015f bir yelpazede kullan\u0131labilirler. [1]<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Do\u011frudan Elektrik Eldesi: Fotovoltaik Sistemler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcne\u015f enerjisi sistemlerinde \u00f6nemli bir yeri olan fotovoltaik g\u00fcne\u015f h\u00fccreleri, \u00fczerine g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131 (fotonlar) d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde g\u00fcne\u015f enerjisini direkt olarak do\u011fru ak\u0131m elektrik enerjisine \u00e7eviren ve bu anda silikon, galyum, arsenit, kadmiyum tellurid ya da bak\u0131r indiyum diselenid gibi yar\u0131 iletken materyalleri kullanan bir sistemdir.<\/p>\n\n\n\n

Fotoelektrik etki ilk olarak 1839 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z fizik\u00e7i Edmund Bequerel taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015ftir. 1905 y\u0131l\u0131nda Albert Einstein \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 ve fotovoltaik teknolojinin temeli olan fotoelektrik etkiyi tan\u0131mlayarak Nobel Fizik \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk fotovoltaik mod\u00fcl 1954 y\u0131l\u0131nda Bell Laboratuvar\u0131\u2019nda olu\u015fturulmu\u015ftur. Solar batarya olarak adland\u0131r\u0131lan ilk fotovoltaik mod\u00fcl\u00fcn yap\u0131m\u0131 bu sistemlerin yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n o d\u00f6nem i\u00e7in \u00e7ok pahal\u0131 oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda uzay end\u00fcstrisindeki geli\u015fmelerle ve 1970\u2019li y\u0131llardaki petrol kriziyle beraber fotovoltaik teknoloji \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalar art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bununla beraber maliyet d\u00fc\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle petrol kriziyle beraber fotovoltaik teknoloji d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kullan\u0131labilecek bir enerji kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fotovoltaik sistemler genellikle elektrik \u015febekesinin olmad\u0131\u011f\u0131 veya \u015fehir merkezinden uzakta olan yerlerde ekonomik olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r ve istenen g\u00fc\u00e7te kurulumu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenle sinyalizasyon sistemlerinde, tar\u0131msal sulamada ve k\u0131rsal alanlarda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r. [2]<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer Kullan\u0131mlar<\/strong>;<\/p>\n\n\n\n

Elektrik \u00fcretebilen pencere ve camlar: G\u00fcne\u015f enerjisi panelleri silikondan \u00fcretilip arazi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 veya end\u00fcstriyel tesisler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f ve olu\u015fturaca\u011f\u0131 g\u00f6rsel problemlere g\u00f6re geli\u015ftirilmemi\u015ftir. Silikon bazl\u0131 olan bu a\u011f\u0131r end\u00fcstriyel tasar\u0131mlar verimlilik ve \u00fcretim maliyetlerindeki uygunluk sebebi ile bug\u00fcne kadar tercih edilmi\u015ftir. G\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccreleri yeni tasar\u0131mlar ile asl\u0131nda evimizin pencerelerine veya plazalar\u0131n cam kaplamalar\u0131na da uygulanabilmektedir. Bunun olabilmesi i\u00e7in g\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccrelerinin a\u011f\u0131r ve kaba olan silikon maddesi haricinde \u015feffaf olan ve cam olarak kullan\u0131labilecek ba\u015fka bir \u015fekilde \u00fcretilebilmesi gerekmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fen son teknolojiler \u00e7er\u00e7evesinde art\u0131k polimer gibi g\u00fcne\u015fi ge\u00e7irgen ve hafif olan ala\u015f\u0131mlardan ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 emen \u00f6zel boyalardan elektrik \u00fcretebilen g\u00fcne\u015f h\u00fccreleri tasarlanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ince materyaller \u00fczerine \u00e7ekilen \u00f6zel bir boya katman\u0131 k\u0131z\u0131l \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 emerek hem enerji \u00fcretebilmekte hem de opak olmadan ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7eri ge\u00e7irebilen bir \u015feffafl\u0131\u011fa sahip olabilmektedir. Bu cam benzeri malzeme \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 %43 oran\u0131nda ge\u00e7irebilmektedir. Bu oran evler i\u00e7in \u015fu anda yeterli de\u011fildir fakat ofis pencereleri veya cam binalar\u0131n d\u0131\u015f kaplamalar\u0131nda kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Solar tekstil malzemeler: G\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccrelerinin tekstil \u00fcr\u00fcnlerinin i\u00e7ine i\u015flenmi\u015f hali geli\u015fen teknolojiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda kar\u015f\u0131m\u0131za daha \u00e7ok \u00e7\u0131kacak olan ba\u015fka bir geli\u015fmedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu teknolojinin temelinde \u00e7ok ince ve dar yap\u0131l\u0131 olan g\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccreleri yatmaktad\u0131r. Bu tarz g\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccreleri kal\u0131n bir ipli\u011fin i\u00e7ine i\u015flenebilecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olduklar\u0131nda art\u0131k dokuma y\u00f6ntemi ile kendi enerjisini \u00fcretebilen k\u0131yafetler g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131za girebilecektir. \u015eu anda 3×1.5 mm boyutlar\u0131ndan (bir pire boyutlar\u0131nda) daha k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fcne\u015f enerjisi h\u00fccreleri \u00fcretilebilmektedir. Deneme ama\u00e7l\u0131 \u00fcretilen k\u0131yafetler \u015fimdilik en fazla bir ad\u0131msayar vb. elektrikli mini aleti \u015farj edebilecek kadar elektrik \u00fcretebilmektedir. Fakat bunun hen\u00fcz bir ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011fu da unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu teknolojinin ilerleyen zaman diliminde \u00f6zellikle savunma sanayinde, y\u00fcksek termal koruyuculu\u011fa sahip olmas\u0131 gereken k\u0131yafet ve ekipman tasar\u0131mlar\u0131nda kullan\u0131lma ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksektir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Solar Termal Kat\u0131 Yak\u0131t: Bu piller, i\u00e7lerindeki kimyasal bile\u015fenler sayesinde g\u00fcne\u015f enerjisi ile etkile\u015fime ge\u00e7ip molek\u00fcler seviyede de\u011fi\u015ferek enerjiyi depolayabilir hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedirler. S\u00f6z konusu solar termal kat\u0131 yak\u0131t ile depolanm\u0131\u015f enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda etraf\u0131ndaki havay\u0131 \u0131s\u0131tabilmektedir. Buradaki nihai ama\u00e7 fosil yak\u0131tlar ile \u0131s\u0131nan evlerin g\u00fcne\u015f enerjisi kaynakl\u0131 yak\u0131tlar ile \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6ng\u00fc do\u011falgaz gibi karbondioksit emisyonu yaratmayaca\u011f\u0131 ve defalarca kullan\u0131labilece\u011fi i\u00e7in son derece temiz bir \u0131s\u0131tma kayna\u011f\u0131 olacakt\u0131r.[<\/sup>3<\/sup>]<\/sup><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de G\u00fcne\u015f Enerjisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de, G\u00fcne\u015f Enerjisi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar 1980\u2019li y\u0131llarda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda;<\/p>\n\n\n\n