{"id":384,"date":"2020-10-22T07:06:53","date_gmt":"2020-10-22T07:06:53","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=384"},"modified":"2020-11-06T06:51:07","modified_gmt":"2020-11-06T06:51:07","slug":"bolgesel-kalkinmada-sektorel-odaklanma-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2020\/10\/22\/bolgesel-kalkinmada-sektorel-odaklanma-2\/","title":{"rendered":"B\u00f6lgesel Kalk\u0131nmada Sekt\u00f6rel Odaklanma"},"content":{"rendered":"\n

M.Sencer \u00d6ZEN
<\/strong>Yat\u0131r\u0131m Tan\u0131t\u0131m ve Destek Uzman\u0131
Yat\u0131r\u0131m Destek Ofisi
sencer.ozen@izka.org.tr<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Ulus devletlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile beraber her co\u011frafyan\u0131n kendi sosyal ve ekonomik geli\u015fmi\u015flik seviyesini yukar\u0131ya ta\u015f\u0131ma \u00e7abalar\u0131 sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan b\u00f6lgesel kalk\u0131nma kavram\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de planl\u0131 b\u00fcy\u00fcme d\u00f6nemleri \u00e7er\u00e7evesinde 1970\u2019lerden sonra ele al\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. Ekonomik faaliyetlerin, be\u015fer\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel sermayenin benzerli\u011fi ile co\u011frafi anlamda yak\u0131nl\u0131k g\u00f6steren alanlar bir b\u00f6lge olarak de\u011ferlendirilirken bu alanlar\u0131n kalk\u0131nabilmesi i\u00e7in b\u00f6lgesel kalk\u0131nma stratejileri geli\u015ftiriliyor. Bu stratejiler b\u00f6lge kaynaklar\u0131n\u0131n en iyi \u015fekilde kullan\u0131larak k\u00fcresel rekabet ortam\u0131nda ilgili b\u00f6lgelerin ekonomik ve sosyal anlamda di\u011fer b\u00f6lgeler ile rekabet edebilir duruma gelmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak Kullan\u0131m\u0131 ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fal kaynaklar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde\nt\u00fckenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyam\u0131zda, b\u00f6lgesel kalk\u0131nman\u0131n gelecek nesilleri de\ni\u00e7erecek \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi bir gereklilik haline geldi. Bunun i\u00e7in\nyerel kaynaklar\u0131n t\u00fcketimi de\u011fil, etkin kullan\u0131m\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu nedenle\nb\u00f6lgesel kalk\u0131nma stratejileri art\u0131k s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00e7er\u00e7evesinde ele\nal\u0131narak uzun vadeli bir perspektifle haz\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Gelecek ku\u015faklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131\nkar\u015f\u0131layabilmelerini tehlikeye sokmaks\u0131z\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc ku\u015faklar\u0131n kendi\nihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmesi kavram\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma olarak\ntan\u0131mlan\u0131rken, kalk\u0131nma kavram\u0131n\u0131n iktisadi boyutu, bu anlamda yine k\u0131s\u0131tl\u0131\nkaynaklarla en iyi ekonomik performansa ula\u015fmay\u0131 hedefliyor. Dolay\u0131s\u0131yla kaynak\nkullan\u0131m\u0131n\u0131n kalk\u0131nmaya ekonomik anlamda azami katk\u0131 sa\u011flayabilecek alanlara\ny\u00f6neltilmesi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in de arzulanan durumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda\ngeliyor.<\/p>\n\n\n\n

Dengesiz B\u00fcy\u00fcyerek B\u00f6lgesel Kalk\u0131nma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir ekonomideki b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlerin\nbirbirleri ile uyumlu bir \u015fekilde \u00fcretim zincirlerinin, sekt\u00f6rel giri\u015fimcili\u011fin\ngeli\u015ftirilerek t\u00fcm alt ve \u00fcstyap\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesi ile beraber ilgili\ninsan kayna\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilebilmesi dengeli b\u00fcy\u00fcme olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. 1943\ny\u0131l\u0131nda Dengeli B\u00fcy\u00fcme Modelinin en \u00f6nemli temsilcisi olan Paul\nRosenstein-Rodan taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan \u201cB\u00fcy\u00fck \u0130ti\u015f (Big Push)\u201d teorisine\ng\u00f6re, dengeli b\u00fcy\u00fcmenin\/kalk\u0131nman\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in ekonomide bir\u00e7ok e\u015fzamanl\u0131\nyat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekir ve bu yat\u0131r\u0131mlar, kalk\u0131nman\u0131n ilk hareketini\nortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Kalk\u0131nman\u0131n devam edebilmesi i\u00e7in asgari bir yat\u0131r\u0131m miktar\u0131\ngereklidir, ayr\u0131ca kaynaklar\u0131n asgari bir miktar\u0131n\u0131n birbirini tamamlay\u0131c\u0131\nyat\u0131r\u0131mlara y\u00f6nlendirilmesi, kendini s\u00fcrd\u00fcren bir b\u00fcy\u00fcme s\u00fcrecine ge\u00e7i\u015fte\ne\u015fi\u011fin atlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Daha \u00e7ok sermaye birikimi anlam\u0131nda belirli bir\nseviyeye ula\u015fm\u0131\u015f geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan ekonomilerin stratejik olarak\ntercih etti\u011fi bir b\u00fcy\u00fcme stratejisidir.<\/p>\n\n\n\n

Dengesiz b\u00fcy\u00fcme ise, dengeli\nb\u00fcy\u00fcme\/kalk\u0131nma teorilerinin aksine b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlerde e\u015f zamanl\u0131 bir kalk\u0131nma\nhamlesini ger\u00e7ekle\u015ftirecek sermaye birikimine yada arz\/talep anlam\u0131nda piyasa\ngeni\u015fli\u011fine sahip olmayan ekonomiler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir b\u00fcy\u00fcme stratejisidir.\nDengesiz B\u00fcy\u00fcme Modelinin en \u00f6nemli temsilcisi olan Hirschman\u2019a g\u00f6re geli\u015fmemi\u015f\nve\/veya geli\u015fmekte olan ekonomilerin bir\u00e7o\u011fu kalk\u0131nabilmek i\u00e7in genellikle\nyeterli sermaye birikimine sahip olmamakla beraber bir\u00e7ok alanda da geli\u015fmi\u015f\nekonomilere g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011fildirler.\nBu nedenle bu b\u00f6lgelerin kaynaklar\u0131n\u0131 ve enerjilerini rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\nsa\u011flayabilece\u011fi alanlara y\u00f6neltmeleri en rasyonel strateji olarak kar\u015f\u0131m\u0131za\n\u00e7\u0131kar. <\/p>\n\n\n\n

Dengesiz b\u00fcy\u00fcme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n en\n\u00f6nemli stratejisi odaklan\u0131lmas\u0131 gereken end\u00fcstrilerin, di\u011fer end\u00fcstrileri de\nyeni yat\u0131r\u0131mlara te\u015fvik edebilecek niteli\u011fe sahip olanlar aras\u0131ndan se\u00e7ilmesine\ndayan\u0131r. \u201c\u0130leri-Geri Ba\u011flant\u0131lar\u201d olarak tan\u0131mlanan ve bir end\u00fcstrinin\n\u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 kullanan yeni end\u00fcstrilerin veya bir end\u00fcstrinin kulland\u0131\u011f\u0131\ngirdileri \u00fcreten di\u011fer end\u00fcstrilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bu stratejinin i\u015fler duruma\ngeldi\u011finin en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden birisidir. <\/p>\n\n\n\n

Dengesiz B\u00f6lgesel B\u00fcy\u00fcmeyle Dengeli\nB\u00fcy\u00fcmek M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye gibi gerek co\u011frafi a\u00e7\u0131dan\ngerekse sosyal ve ekonomik a\u00e7\u0131dan birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131sal \u00f6zelliklere\nsahip \u00fclkelerin t\u00fcm b\u00f6lgelerde uygulanabilir tek bir kalk\u0131nma stratejisi\n\u00fcretmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle her b\u00f6lgenin karakteristik \u00f6zelliklerine,\nkaynaklar\u0131na ve kalk\u0131nma f\u0131rsatlar\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00f6zel b\u00f6lgesel kalk\u0131nma\nstratejileri haz\u0131rlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar son 20 y\u0131lda y\u00fcksek\nb\u00fcy\u00fcme e\u011filimi i\u00e7erisinde yer alsa da T\u00fcrkiye ekonomisi \u00f6demeler dengesindeki\nd\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131, giri\u015fimcilik konusundaki s\u0131n\u0131rl\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131, Ar-Ge\nyat\u0131r\u0131mlar\u0131nda arzulanan seviyelere ula\u015f\u0131lamamas\u0131 ve katma de\u011feri y\u00fcksek\nalanlarda faaliyet g\u00f6sterememesi nedeni ile bir\u00e7ok ekonomist taraf\u0131ndan\n\u201cK\u0131r\u0131lgan Ekonomiler\u201d aras\u0131nda kabul edilmekte ve \u201cOrta Gelir Tuza\u011f\u0131\u201dna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\noldu\u011fu de\u011ferlendirilmektedir. Bu k\u0131s\u0131tlar alt\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde,\nT\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 sekt\u00f6re farkl\u0131 b\u00f6lgelerde kaynaklar\u0131n\u0131 etkin kullanabilmesi\ni\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 odaklanmas\u0131 ve dengeli b\u00fcy\u00fcme\/kalk\u0131nma stratejisi olu\u015fturmas\u0131\nolduk\u00e7a rasyonel g\u00f6r\u00fcnmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile art\u0131k b\u00f6lgeler aras\u0131 rekabetin\nyerine b\u00f6lgeler aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi tesis etmek ve kaynaklar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131\nsa\u011flamak git gide daha fazla \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131 ile, T\u00fcrkiye\u2019nin en geli\u015fmi\u015f\nve en kalabal\u0131k b\u00f6lgelerinden birisi olan \u0130zmir\u2019in de mevut b\u00fcy\u00fcme\nperformans\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 korumas\u0131 ve bunlar\u0131 en etkin\n\u015fekilde do\u011fru alanlara ve sekt\u00f6rlere odaklanarak de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.\nBu kapsamda ajans\u0131m\u0131z \u201cYe\u015fil B\u00fcy\u00fcme\u201d, \u201cMavi B\u00fcy\u00fcme\u201d ve \u201cYenilik-Giri\u015fimcilik\u201d\nkonular\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctecek politika birimleri olu\u015fturarak yereldeki\nkurum\/kurulu\u015f ve ki\u015filerin odaklar\u0131n\u0131 bu alanlara \u00e7evirmesini sa\u011flayarak,\n\u0130zmir\u2019in kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli olarak bu alanlara\ny\u00f6nlendirilmesini hedeflemektedir. Ye\u015fil B\u00fcy\u00fcme ile temiz teknolojiler ve\nyenilebilir enerji ekipmanlar\u0131n\u0131n \u00fcretime, Mavi B\u00fcy\u00fcme ile deniz ekonomisinin\ngeli\u015ftirilmesine, Yenilik-Giri\u015fimcilik ile ise Ar-Ge ve yenili\u011fe\nodaklan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n\n\n\n