{"id":330,"date":"2020-08-18T12:19:01","date_gmt":"2020-08-18T12:19:01","guid":{"rendered":"http:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/?p=330"},"modified":"2020-08-18T12:37:50","modified_gmt":"2020-08-18T12:37:50","slug":"covid-19-surecinde-yesil-donusumu-baslatmak-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kalkinmaguncesi.izka.org.tr\/index.php\/2020\/08\/18\/covid-19-surecinde-yesil-donusumu-baslatmak-2\/","title":{"rendered":"COVID-19 S\u00fcrecinde Ye\u015fil D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc Ba\u015flatmak \u2013 2"},"content":{"rendered":"\n

H\u00fclya ULUSOY SUNGUR
<\/strong>Uzman
YDO
hulya.ulusoy@izka.org.tr<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

ENERJ\u0130 KULLANIMINDA D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcM, SIFIR KARBON M\u00dcMK\u00dcN M\u00dc? <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

COV\u0130D-19\u2019la m\u00fccadele k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve tart\u0131\u015fmalara y\u00f6n verdi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir boyutu bizzat vir\u00fcs\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme ve bu a\u00e7\u0131dan vir\u00fcs\u00fc yok etme \u00fczerine. Bir di\u011feri ise, vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131l\u0131m\u0131na ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc gezegenimizin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde zarar g\u00f6rmesine neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00fcretim ve t\u00fcketim tarzlar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l devam ettirece\u011fimiz y\u00f6n\u00fcnde. Vir\u00fcsle m\u00fccadele s\u00fcreci gezegenimizin kurtulu\u015fu i\u00e7in ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ba\u015flatmak amac\u0131 ile kullanmam\u0131z gereken bir s\u00fcre\u00e7 olabilir mi? <\/p>\n\n\n\n

Bu\nkonuya \u00f6ncelikle iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ve gezegenimizdeki \u00e7evresel bozulman\u0131n\nCOV\u0130D-19\u2019un verdi\u011fi zararlardan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne neden olaca\u011f\u0131n\u0131 kabul ederek\nba\u015flamal\u0131y\u0131z. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Economist, 2020<\/a> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca\nbaz\u0131 bilim adamlar\u0131 ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar bu tarz\nbir vir\u00fcs yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sebebinin asl\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evresel bozulma\noldu\u011funu belirtiyorlar. <\/a>Konuyla ilgili olarak WWF (D\u00fcnya Do\u011fay\u0131 Koruma\nVakf\u0131)\u2019n\u0131n \u201cDo\u011fan\u0131n Yok Olu\u015fu ve Pandemilerin Y\u00fckseli\u015fi\u201d isimli raporu \u201cinsan\nsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile do\u011fan\u0131n birbiriyle yak\u0131ndan ili\u015fkisini ortaya koyuyor.\u201d <\/em> (WWF, 2020). Rapora g\u00f6re, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla medeniyetimizi\nkorumam\u0131z i\u00e7in do\u011fay\u0131 korumam\u0131z ve ekosistemlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fimini\nsa\u011flamak zorunday\u0131z (EKO IQ, 2020). <\/p>\n\n\n\n

Do\u011fay\u0131 korumam\u0131z\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nemini\nvurgulayan ba\u015fka bir rapor ise, D\u00fcnya Ekonomik Forumu taraf\u0131ndan her y\u0131l\nhaz\u0131rlanan k\u00fcresel risk raporlar\u0131 (World Economic Forum, 2020). Bu raporlarda\nd\u00fcnyay\u0131 ve medeniyetimizi etkileyecek en \u00f6nemli 10 risk s\u0131ralan\u0131yor. 2019 ve\n2020 raporlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evreyle ilgili maddeler\nhem ilk s\u0131ralarda yer al\u0131yor hem de etkileri en y\u00fcksek risk grubunu\nolu\u015fturuyorlar. Her iki rapor da bu konuda k\u00fcresel i\u015f birlikleri eliyle acil\n\u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurguluyor (SKD, 2020). 2020 Raporu \u201cdevletleri\nve organizasyonlar\u0131 iklim ger\u00e7eklerini fark etme ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir\nekonomiye ge\u00e7i\u015f yapma konusunda uyar\u0131yor.\u201d<\/em> \n(CDPTurkey, 2020). <\/p>\n\n\n\n

\u0130klim\nde\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6nlenmesi birincil \u00f6nemde ve tek y\u00f6ntem s\u0131f\u0131r karbon\nekonomilerine ge\u00e7mek; onun da ara\u00e7lar\u0131 enerji tasarrufu, enerji verimlili\u011fi ve\nen \u00f6nemlisi tamamen yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na ge\u00e7i\u015f (CANEurope, 2020). Uzun s\u00fcredir k\u00fcresel\n\u0131s\u0131nmay\u0131 s\u0131f\u0131rlamak ve hatta azaltmak i\u00e7in uluslararas\u0131 platformlarda\nanla\u015fmalar imzalan\u0131yor, kimi \u00fclkeler bu anla\u015fmalar\u0131n ekonomik b\u00fcy\u00fcmelerinin\n\u00f6n\u00fcnde bir engel olarak g\u00f6rseler de \u00f6zellikle son y\u0131llarda pek \u00e7ok \u00fclke bunun\nm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ve ekonomik geli\u015fmenin engeli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta birbirini\ndestekledi\u011fini k\u00fcresel arenaya ta\u015f\u0131d\u0131lar. Son bir ay i\u00e7inde Portekiz\u2019de ve\n\u0130ngiltere\u2019de elektrik enerjisi \u00fcretiminde hi\u00e7bir \u015fekilde k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131lmad\u0131\n(Ye\u015fil Gazete, 2020). Portekiz uzak de\u011fil, \u00e7ok yak\u0131n bir tarihte, 2023\u2019te k\u00f6m\u00fcr\nkullanan santrallerinin tamam\u0131n\u0131 kapatmay\u0131 hedefledi (Ye\u015fil Ekonomi, 2020).\nZamanlama olarak da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bir taraftan COV\u0130D-19 m\u00fccadelesi devam\nederken k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bir ivme kazan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi, \u00fclkesel ve b\u00f6lgesel\n\u00f6l\u00e7ekte bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme biz de en k\u0131sa s\u00fcrede adapte olmal\u0131y\u0131z. Bu sadece do\u011fal\nkaynaklar\u0131ndaki azalma ve bozulma riskli d\u00fczeylerde olan bir \u00fclke ve b\u00f6lge\noldu\u011fumuz i\u00e7in \u00f6nemli de\u011fil. S\u0131f\u0131r karbon hedefi koyan ve bu konuda ciddi olan\n\u00fclkeler ve ba\u015fta Avrupa, tedarik zincirlerinde \u00e7evresel ayak izlerinde paralel\nkurallar\u0131 uygulayan \u00fcreticiler ve b\u00f6lgelerle \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. \u0130\u015fte\nbu kendisine Ye\u015fil B\u00fcy\u00fcme hedefi koymu\u015f \u0130zmir gibi b\u00f6lgeler i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir\nekonomik kalk\u0131nma i\u00e7in de \u00e7ok \u00f6nemli.   <\/p>\n\n\n\n

Enerji \u00fcreticileri ve t\u00fcketicilerinin temiz\nenerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in, yani s\u0131f\u0131r karbon ekonomisine ge\u00e7i\u015f i\u00e7in \u00f6ncelikle sera\ngaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131na neden olan enerji kaynaklar\u0131 yerine s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir enerji\nkaynaklar\u0131na ve enerji verimlili\u011fine odaklanmalar\u0131; \u00fcretim ve t\u00fcketim\ns\u00fcre\u00e7lerini acilen d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeleri gerekiyor. SKD bu ama\u00e7 i\u00e7in gerekli eylem\nalanlar\u0131n\u0131 \u201csanayide, ta\u015f\u0131tlarda ve binalarda enerji verimlili\u011fi, enerji\n\u00fcretiminde yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131, end\u00fcstriyel s\u00fcre\u00e7lerde\nkaynak verimlili\u011fi, alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 ve ilgili\nteknolojileri ve ayn\u0131 zamanda ekonomi de ve t\u00fcm i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\nger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc finansal mekanizmalar\u0131n kurulmas\u0131<\/em>\u201d\n\u015feklinde s\u0131ralamaktad\u0131r.  (SKD, 2020) <\/p>\n\n\n\n

Enerji \u00fcretiminde temiz enerji kaynaklar\u0131na\nd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri merkezi d\u00fczeyde al\u0131nan kararlardan \u00f6nemli \u015fekilde\netkilenmektedir. Fakat b\u00f6lge d\u00fczeyinde ve bireyler\/kurulu\u015flar olarak da\nat\u0131labilecek b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar var. Stratejik bir \u00e7er\u00e7eve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6lgesel\npayda\u015flar aras\u0131 kararl\u0131l\u0131k ve i\u015f birli\u011fi ile bu eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek\nm\u00fcmk\u00fcn. <\/p>\n\n\n\n

\u0130zmir yukar\u0131da say\u0131lan eylem alanlar\u0131 d\u00fczeyinde\nele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hem b\u00f6lgesel \u00f6l\u00e7ekte hem de ulusal \u00f6l\u00e7ekte yenilenebilir\nenerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in \u00f6nemli kaynaklara sahip. \u00d6ncelikle yenilenebilir enerji\n\u00fcretimi ve potansiyeli a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0130zmir do\u011fal varl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6lgesel\n\u00fcst\u00fcnl\u00fcklere sahip.  Ba\u015fta r\u00fczg\u00e2r\nenerjisi olmak \u00fczere g\u00fcne\u015f enerjisi ve jeotermal enerjide b\u00fcy\u00fck potansiyel\nbar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Dalga enerjisi i\u00e7in yerel akademisyenlerce ara\u015ft\u0131rmalar\nyap\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca g\u00fc\u00e7l\u00fc tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak biyok\u00fctle enerjisinde de\niddial\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin ilk R\u00fczg\u00e2r T\u00fcrbini 1998 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede kuruldu. R\u00fczg\u00e2r\nenerjisinde, 12.000 MW teorik kapasitesinin \u00e7ok az\u0131n\u0131 kullanmas\u0131na ra\u011fmen\n\u0130zmir, 1.549 MW kurulu g\u00fcc\u00fc ve T\u00fcrkiye\u2019nin 8.056 MW\u2019\u00fcn %19,3\u2019l\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc\n\u00fcretmesi ile ulusal lider konumunda. \u015eimdiden \u0130zmir R\u00fczg\u00e2r\u0131n Ba\u015fkenti olarak tan\u0131nmaya\nba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Sadece enerji \u00fcretiminde de\u011fil, enerji\nekipmanlar\u0131 imalat\u0131nda da bir \u00e7ekim merkezi olmaya ba\u015flad\u0131. \u015eu anda Enercon,\nTPI, Siemens-Gamesa, Nordex ve GE gibi uluslararas\u0131 lider \u00fcretici firmalarla\nbirlikte Ate\u015f \u00c7elik, Dirinler D\u00f6k\u00fcm, Tibet Makine, G\u0130MAS gibi yerel firmalardan\nolu\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc tedarik zincirine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. S\u00f6z konusu tedarik\nzincirinin geli\u015ftirilmesi ve \u00fcretilen katma de\u011ferin ve ye\u015fil i\u015flerin\nart\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in di\u011fer yenilenebilir enerji sekt\u00f6rlerini de kapsayan \u0130zmir merkezli\nbir k\u00fcme geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin ilk b\u00f6lgesel eko-verimlilik\nstratejisi \u0130zmir Kalk\u0131nma Ajans\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rland\u0131, bu temayla ilk finansal\ndestek program\u0131 yine \u0130ZKA taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. R\u00fczg\u00e2r enerjisi ba\u015fta olmak\n\u00fczere di\u011fer yenilenebilir enerji t\u00fcrleri ile ilgili ekipman ve teknolojilerin\n\u00fcretilmesinde hem ulusal hem uluslararas\u0131 kaynaklar\u0131 b\u00f6lgeye \u00e7ekmeye devam ediyor.\nYerel y\u00f6netimler kullan\u0131lan ye\u015fil enerji oran\u0131n\u0131 art\u0131rma ve karbon azalt\u0131m\nplanlar\u0131n\u0131 tasarlamak ve uygulaman\u0131n gayreti i\u00e7inde. EBSO, \u0130ZTO, \u0130TO gibi\nmeslek kurulu\u015flar\u0131 ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in ilgili sekt\u00f6rleri ve \u00fcyeleri\nbilgilendirmeye ve desteklemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. B\u00f6lgedeki akademisyenler ilgili\nteknolojilerin geli\u015ftirilmesi ve bilginin \u00fcretilmesi i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma\nmerkezlerinde \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar. Ege \u00dcniversitesi G\u00fcne\u015f Enerjisi\nEnstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn yan\u0131nda b\u00f6lge art\u0131k biyok\u00fctle enerjisinde uzman kurulu\u015fumuz\nolacak BESTMER umut vadediyor. Bu uzman kurulu\u015flar\u0131n yan\u0131nda baz\u0131 organize\nsanayi b\u00f6lgeleri ve teknoparklar yenilenebilir enerji konusunda ihtisasla\u015fmaya\ndo\u011fru yol al\u0131yor. Sanayi ve tar\u0131m kurulu\u015flar\u0131m\u0131z ba\u015fta olmak \u00fczere \u00f6zel sekt\u00f6r\nkurulu\u015flar\u0131 de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme a\u00e7\u0131k bir tutum sergiliyorlar. Eko-verimlilik,\nend\u00fcstriyel simbiyoz gibi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcretim alanlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve lider\nfirmalar var. <\/p>\n\n\n\n

\u0130zmir, b\u00f6lgesel anlamda s\u0131f\u0131r karbona ula\u015fmam\u0131z\u0131\nsa\u011flayacak enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik eylem alanlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc\nekosistem akt\u00f6rlerine sahip. Bu halde s\u0131f\u0131r karbona nas\u0131l ula\u015fabiliriz?\nB\u00f6lgesel olarak s\u0131f\u0131r karbon bireyler veya kurumlar nezdinde s\u0131f\u0131r karbonla\nm\u00fcmk\u00fcn. Eylemleri acilen kurumlar, \u00fcreticiler, t\u00fcketiciler, binalar, fabrikalar\nd\u00fczeyine indirmemiz gerekiyor. Bu \u00f6l\u00e7ekte kurumlar olarak, sanayi kurulu\u015flar\u0131\nolarak, tar\u0131m \u00fcreticileri veya oteller olarak, enerji kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131\nyenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi, yani kullanaca\u011f\u0131m\u0131z enerjiyi\ntemiz enerji kaynaklar\u0131 ile \u00fcretmeyi \u00f6nceliklendirmeliyiz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z,\n\u00fcretti\u011fimiz, hizmet verdi\u011fimiz yap\u0131larda enerji verimlili\u011fine y\u00f6nelik \u00f6nlemler\nalmal\u0131y\u0131z. <\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm teknik bilgi ve finansal kaynak\ngerektiren bir s\u00fcre\u00e7tir. Do\u011fru bilgi ve en uygun finansman kayna\u011f\u0131na ula\u015fmak\ni\u00e7in bir haz\u0131rl\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duyar. Bu haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapmak i\u00e7in ise COV\u0130D-19\u2019la\nm\u00fccadele s\u00fcreci bir f\u0131rsatt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te gerekli analiz ve fizibiliteleri\nyapt\u0131rabilir, zaten ucuzlama e\u011filiminde olan yenilenebilir enerji ekipmanlar\u0131n\u0131\nara\u015ft\u0131rabilir, giderek artan finansman kaynaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebiliriz.  Hem sosyal hem \u00e7evresel hem de ekonomik\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fimiz i\u00e7in bu f\u0131rsat\u0131 iyi de\u011ferlendirebiliriz, iklim\nde\u011fi\u015fikli\u011fini b\u00f6lgesel olarak \u00f6nlememiz m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor, ancak ileride \u201c\u0130zmir\u2019de\nson bir ayd\u0131r fosil kaynaklarla \u00fcretilmi\u015f elektrik kullan\u0131lmad\u0131!\u201d  haberini duymam\u0131z bizim elimizde. <\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A:\n<\/strong><\/p>\n\n\n\n